สัญญาระหว่างประเทศ: ร่าง ตรวจ แปล และรับรองให้ใช้ได้จริงทั้งในไทยและต่างประเทศ

สัญญาระหว่างประเทศคืออะไร และต่างจากสัญญาในประเทศอย่างไร

สัญญาระหว่างประเทศคือสัญญาที่คู่สัญญาอยู่ต่างประเทศกัน หรือมีการส่งมอบสินค้า ชำระเงิน หรือปฏิบัติตามสัญญาข้ามพรมแดน ตัวอย่างที่พบบ่อยในไทย ได้แก่ สัญญาซื้อขายสินค้าส่งออกนำเข้า สัญญาตัวแทนจำหน่าย สัญญาให้บริการกับลูกค้าต่างประเทศ สัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิในเครื่องหมายการค้าหรือซอฟต์แวร์ สัญญาร่วมทุน และสัญญาจ้างที่ปรึกษาต่างชาติ

ความต่างสำคัญจากสัญญาในประเทศคือมีกฎหมายมากกว่าหนึ่งระบบที่อาจเกี่ยวข้อง หากสัญญาไม่ระบุไว้ เมื่อเกิดข้อพิพาทศาลหรืออนุญาโตตุลาการต้องหาว่าจะใช้กฎหมายใด ซึ่งเสียทั้งเวลาและค่าใช้จ่าย และผลอาจไม่ตรงกับที่คู่สัญญาคาดไว้ สำหรับไทย หลักการเลือกกฎหมายอยู่ในพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 ซึ่งโดยทั่วไปเคารพเจตนาของคู่สัญญาที่เลือกกฎหมายไว้

อีกประเด็นคือการบังคับตามผล คำพิพากษาของศาลต่างประเทศไม่มีผลบังคับในไทยโดยอัตโนมัติ ขณะที่คำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการจากประเทศภาคีอนุสัญญานิวยอร์ก ค.ศ. 1958 สามารถขอให้ศาลไทยบังคับได้ตามพระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 เพราะไทยเป็นภาคีอนุสัญญาดังกล่าว ข้อนี้มีผลอย่างมากต่อการเลือกวิธีระงับข้อพิพาท

ข้อสัญญาสำคัญที่ต้องมีในสัญญาระหว่างประเทศ

• กฎหมายที่ใช้บังคับ (Governing Law) — ระบุชัดว่าใช้กฎหมายประเทศใด และพิจารณาว่ากฎหมายนั้นคู่สัญญาเข้าถึงที่ปรึกษาได้หรือไม่
• การระงับข้อพิพาท (Dispute Resolution) — ศาลใด หรืออนุญาโตตุลาการสถาบันใด เมืองใด ภาษาใด จำนวนอนุญาโตตุลาการกี่คน
• ภาษาที่มีผลบังคับ (Prevailing Language) — เมื่อทำสองภาษา ต้องระบุว่าฉบับใดใช้ตีความเมื่อข้อความขัดกัน
• ขอบเขตงาน ราคา สกุลเงิน และความเสี่ยงอัตราแลกเปลี่ยน ภาษีหัก ณ ที่จ่าย และผู้รับภาระภาษี
• เงื่อนไขการส่งมอบ (เช่น Incoterms 2020) จุดโอนความเสี่ยง และเอกสารการค้าที่ต้องส่ง
• เหตุสุดวิสัย (Force Majeure) การเลิกสัญญา ค่าปรับหรือค่าเสียหายที่กำหนดไว้ล่วงหน้า และข้อจำกัดความรับผิด
• การรักษาความลับ ทรัพย์สินทางปัญญา และการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลตาม PDPA หากมีการโอนข้อมูลออกนอกประเทศ
• วิธีการบอกกล่าว (Notices) ที่อยู่ อีเมลที่ใช้ได้ และผลของการส่งทางอิเล็กทรอนิกส์

สัญญาสองภาษา ไทย–อังกฤษ: ข้อดีและกับดัก

สัญญาสองภาษาช่วยให้คู่สัญญาฝ่ายไทยเข้าใจเนื้อหาจริงและลดข้อโต้แย้งภายหลังว่าไม่เข้าใจภาษา และยังสะดวกเมื่อต้องยื่นต่อหน่วยงานไทย เช่น กรมพัฒนาธุรกิจการค้า สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน กรมที่ดิน หรือศาลไทย ซึ่งต้องการเอกสารภาษาไทย

กับดักที่พบบ่อยคือคำแปลไม่ตรงกันในคำสำคัญ เช่น 'indemnify' 'best efforts' 'consequential loss' หรือ 'termination for convenience' ซึ่งไม่มีคำไทยที่ตรงทุกบริบท การแปลตามตัวอักษรอาจทำให้ความหมายทางกฎหมายเปลี่ยน จึงควรให้ผู้แปลที่เข้าใจกฎหมายทั้งสองระบบตรวจทาน และกำหนดนิยามศัพท์ไว้ในข้อนิยามของสัญญา

หากไม่ระบุภาษาที่มีผลเหนือกว่า และฉบับไทยกับอังกฤษขัดกัน ศาลอาจต้องตีความเจตนาจากพยานหลักฐานอื่น ซึ่งทำให้ผลคาดเดายาก วิธีที่ปลอดภัยคือเลือกภาษาหลักเพียงภาษาเดียวให้มีผลเหนือกว่า และระบุว่าอีกภาษาเป็นคำแปลเพื่ออำนวยความสะดวก

ศาลหรืออนุญาโตตุลาการ: เลือกอย่างไร

การระบุให้ศาลไทยมีเขตอำนาจเหมาะเมื่อทรัพย์สินของคู่สัญญาอีกฝ่ายอยู่ในไทย เพราะบังคับคดีได้โดยตรง ส่วนการระบุศาลต่างประเทศอาจสะดวกต่อคู่สัญญาต่างชาติ แต่หากต้องบังคับกับทรัพย์สินในไทย คำพิพากษาต่างประเทศโดยทั่วไปไม่บังคับได้ทันที อาจต้องฟ้องคดีใหม่ในไทยโดยใช้คำพิพากษาเป็นพยานหลักฐาน

อนุญาโตตุลาการได้รับความนิยมในสัญญาระหว่างประเทศ เพราะเป็นความลับ เลือกผู้ชี้ขาดที่มีความเชี่ยวชาญได้ และคำชี้ขาดบังคับได้ข้ามประเทศภาคีอนุสัญญานิวยอร์ก สถาบันที่ใช้บ่อยได้แก่ สถาบันอนุญาโตตุลาการ (THAC) สำนักงานศาลยุติธรรม (TAI) SIAC และ ICC ทั้งนี้ข้อพิพาทบางประเภท เช่น เรื่องที่เกี่ยวกับสัญญาภาครัฐ อาจมีข้อจำกัดเฉพาะตามกฎหมายไทย

ร่างข้อระงับข้อพิพาทควรใช้ถ้อยคำมาตรฐานของสถาบันที่เลือก ระบุที่นั่ง (seat) ภาษา และจำนวนผู้ชี้ขาด ข้อสัญญาที่เขียนกำกวม เช่น ระบุทั้งศาลและอนุญาโตตุลาการโดยไม่ชัดว่าใช้อย่างไร เป็นสาเหตุหลักของข้อพิพาทซ้อนเรื่องเขตอำนาจ

การลงนาม การรับรองลายมือชื่อ และการนำสัญญาไปใช้ต่างประเทศ

ในไทย สัญญาส่วนใหญ่มีผลเมื่อคู่สัญญาตกลงกัน และลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ใช้ได้ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 แต่สัญญาบางประเภทกฎหมายกำหนดแบบไว้ เช่น การซื้อขายหรือเช่าอสังหาริมทรัพย์เกิน 3 ปีต้องจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ นอกจากนี้หน่วยงานปลายทางหลายแห่งยังต้องการลายมือชื่อสดพร้อมการรับรอง

เมื่อสัญญาหรือหนังสือมอบอำนาจต้องนำไปใช้ต่างประเทศ ปลายทางมักต้องการให้ทนายความผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อและเอกสาร (Notarial Services Attorney) รับรองลายมือชื่อ แล้วนำไปรับรองต่อที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ และสถานทูตของประเทศปลายทาง ไทยเข้าเป็นภาคีอนุสัญญาอะพอสติลแล้ว แต่จะมีผลกับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ก่อนวันนั้นยังต้องใช้การรับรองแบบเดิม

ในทางกลับกัน สัญญาที่ลงนามในต่างประเทศแล้วจะนำมาใช้ในไทย เช่น ยื่นกรมพัฒนาธุรกิจการค้า มักต้องรับรองโดย Notary ต่างประเทศ รับรองที่สถานทูตไทยในประเทศนั้น และแปลเป็นภาษาไทยพร้อมรับรองคำแปล ควรตรวจข้อกำหนดของหน่วยงานที่จะยื่นก่อนลงนามเสมอ

ขั้นตอนการทำงานกับเรา

• รับข้อมูลธุรกรรม: คู่สัญญา ประเทศ สินค้าหรือบริการ มูลค่า ระยะเวลา และหน่วยงานที่สัญญาต้องนำไปยื่น
• ตรวจร่างที่มีอยู่หรือจัดทำร่างใหม่ ระบุความเสี่ยงเป็นข้อ ๆ พร้อมข้อเสนอแก้ไข
• จัดทำฉบับสองภาษาและตรวจความสอดคล้องของศัพท์กฎหมายทั้งสองภาษา
• สนับสนุนการเจรจาแก้ไขตามที่คุณมอบหมาย
• จัดการลงนาม การรับรองลายมือชื่อ คำแปลรับรอง และการรับรองเอกสารทางกงสุลตามประเทศปลายทาง

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ใช้แบบฟอร์มสัญญาจากอินเทอร์เน็ตที่อ้างกฎหมายต่างประเทศ โดยไม่มีใครในทีมรู้กฎหมายนั้น
• ไม่กำหนดภาษาที่มีผลเหนือกว่าในสัญญาสองภาษา
• เลือกศาลต่างประเทศ ทั้งที่ทรัพย์สินของคู่สัญญาอยู่ในไทย
• ลืมภาระภาษีหัก ณ ที่จ่ายและอนุสัญญาภาษีซ้อน ทำให้รายรับสุทธิต่ำกว่าที่คิด
• ลงนามแล้วจึงพบว่าหน่วยงานปลายทางต้องการการรับรองลายมือชื่อหรือคำแปลรับรอง ทำให้ต้องลงนามใหม่

บทบาทของเรา

เราให้บริการร่าง ตรวจ แปล และรับรองเอกสารสัญญาสำหรับใช้ในไทยและต่างประเทศ ประเด็นที่ต้องใช้ความเห็นตามกฎหมายต่างประเทศ เราจะแจ้งให้ทราบและแนะนำให้ปรึกษานักกฎหมายในประเทศนั้นร่วมด้วย

ผลการเจรจาและผลของข้อพิพาทขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและคู่สัญญาอีกฝ่าย เราไม่สามารถรับประกันผลลัพธ์ใด ๆ ได้

คำถามที่พบบ่อย