พนักงานตรวจแรงงาน (กสร.)
เจ้าพนักงานตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มีอำนาจสอบสวนคำร้องและออกคำสั่งให้จ่ายเงินตามกฎหมาย
หน่วยงาน: กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
เปรียบเทียบการยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานกับการฟ้องศาลแรงงาน
คำตอบโดยสรุป
พนักงานตรวจแรงงานตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 รับคำร้องเรื่องเงินตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน เช่น ค่าจ้างและค่าชดเชย แล้วสอบสวนและออกคำสั่ง ส่วนศาลแรงงานตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 พิจารณาข้อพิพาทแรงงานได้กว้างกว่า รวมค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม กฎหมายกำหนดว่าเมื่อเลือกยื่นทางหนึ่งแล้วจะยื่นเรื่องเดียวกันอีกทางพร้อมกันไม่ได้
นิยามของแต่ละทางเลือก
ศาลแรงงาน
ศาลชำนัญพิเศษตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานฯ พ.ศ. 2522 พิจารณาพิพากษาคดีแรงงาน
หน่วยงาน: สำนักงานศาลยุติธรรม
ตารางเปรียบเทียบตามข้อเท็จจริงที่หน่วยงานประกาศ
| เกณฑ์ | พนักงานตรวจแรงงาน (กสร.) | ศาลแรงงาน |
|---|---|---|
| ขอบเขตเรื่องที่รับพิจารณา | เงินที่ลูกจ้างมีสิทธิตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน เช่น ค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าชดเชย | ข้อพิพาทแรงงานโดยทั่วไป รวมค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรมและข้อพิพาทตามสัญญาจ้าง |
| ผู้ริเริ่มกระบวนการ | ลูกจ้างยื่นคำร้องตามแบบต่อพนักงานตรวจแรงงานในเขตพื้นที่ | โจทก์ยื่นฟ้องต่อศาลแรงงานที่มีเขตอำนาจ |
| ลักษณะกระบวนการ | สอบสวนข้อเท็จจริงและเรียกคู่กรณีชี้แจง แล้วมีคำสั่ง | ไกล่เกลี่ย สืบพยาน และมีคำพิพากษา โดยกฎหมายกำหนดให้ดำเนินกระบวนพิจารณาโดยประหยัดและรวดเร็ว |
| ค่าใช้จ่ายในการดำเนินการ | ยื่นคำร้องต่อหน่วยงานรัฐโดยไม่มีค่าธรรมเนียมศาล | กฎหมายกำหนดให้คดีแรงงานได้รับยกเว้นค่าฤชาธรรมเนียม |
| ผลของการชี้ขาด | คำสั่งพนักงานตรวจแรงงาน ซึ่งฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยอาจนำคดีไปสู่ศาลแรงงานภายในกำหนดเวลา | คำพิพากษาของศาล บังคับคดีได้ตามกฎหมายวิธีพิจารณา |
| การยื่นซ้ำสองทาง | เมื่อยื่นคำร้องแล้วจะฟ้องเรื่องเดียวกันต่อศาลพร้อมกันไม่ได้ | เมื่อฟ้องศาลแล้วจะยื่นคำร้องเรื่องเดียวกันต่อพนักงานตรวจแรงงานพร้อมกันไม่ได้ |
ควรเลือกทางไหนในกรณีใด
- พนักงานตรวจแรงงาน (กสร.): เมื่อข้อพิพาทเป็นเงินตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานที่คำนวณได้ชัดเจน และต้องการช่องทางที่ไม่ต้องขึ้นศาล
- ศาลแรงงาน: เมื่อเรียกร้องเกินขอบเขตกฎหมายคุ้มครองแรงงาน เช่น ค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม หรือมีข้อเท็จจริงที่ต้องสืบพยาน
ข้อผิดพลาดที่ทำให้เอกสารถูกตีกลับ
- ยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานและฟ้องศาลในเรื่องเดียวกันพร้อมกัน
- ปล่อยให้พ้นกำหนดเวลานำคดีไปสู่ศาลหลังมีคำสั่งของพนักงานตรวจแรงงาน
- ไม่เก็บหลักฐานการจ่ายค่าจ้าง สลิป ตารางเวลาทำงาน หรือหนังสือเลิกจ้าง
- เข้าใจว่าพนักงานตรวจแรงงานพิจารณาค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรมได้ด้วย
- ระบุชื่อนายจ้างไม่ตรงกับนิติบุคคลที่จดทะเบียนไว้
คำถามที่พบบ่อย
- ลูกจ้างต่างชาติใช้ช่องทางนี้ได้หรือไม่
- กฎหมายคุ้มครองแรงงานคุ้มครองลูกจ้างที่ทำงานให้นายจ้างโดยไม่จำกัดสัญชาติ ทั้งนี้ควรเตรียมเอกสารประจำตัวและหลักฐานการจ้างงานให้ครบเพื่อประกอบคำร้องหรือคำฟ้อง
- เอกสารต่างประเทศต้องแปลหรือไม่
- เอกสารที่ทำเป็นภาษาต่างประเทศโดยทั่วไปต้องมีคำแปลประกอบเมื่อใช้ในกระบวนพิจารณา ควรตรวจข้อกำหนดของศาลหรือหน่วยงานผู้รับก่อน
- ต้องมีทนายความหรือไม่
- การยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานทำได้ด้วยตนเอง ส่วนคดีในศาลคู่ความอาจดำเนินการเองหรือแต่งตั้งทนายความก็ได้
- ระยะเวลาดำเนินการนานเท่าใด
- ขึ้นกับความซับซ้อนของข้อเท็จจริงและปริมาณเรื่องของหน่วยงาน จึงไม่มีระยะเวลาตายตัว ควรสอบถามหน่วยงานที่รับเรื่องเป็นรายกรณี
- ถ้าไม่พอใจคำสั่งพนักงานตรวจแรงงานทำอย่างไร
- ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยสามารถนำคดีไปสู่ศาลแรงงานภายในกำหนดเวลาตามกฎหมาย โดยต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
- ขอคำแนะนำเบื้องต้นได้อย่างไร
- ติดต่อเจ้าหน้าที่ทางโทรศัพท์ LINE หรืออีเมล พร้อมสรุปข้อเท็จจริงและเอกสารที่มี เพื่อประเมินช่องทางที่เหมาะสมก่อนดำเนินการ
แหล่งอ้างอิงทางการ
- กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา)
- พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522
ข้อมูล ณ 2026-08-03 โปรดตรวจสอบกับหน่วยงานก่อนดำเนินการ
หน้าที่เกี่ยวข้อง
สอบถามเจ้าหน้าที่
ขั้นตอนและเอกสารที่ต้องใช้ขึ้นกับหน่วยงานปลายทางของแต่ละกรณี สอบถามเจ้าหน้าที่เพื่อยืนยันรายการเอกสารและระยะเวลา