มาตรา 33 (ลูกจ้าง)
ลูกจ้างซึ่งทำงานให้นายจ้างในสถานประกอบการ นายจ้างมีหน้าที่ขึ้นทะเบียนและนำส่งเงินสมทบ
หน่วยงาน: สำนักงานประกันสังคม (สปส.)
เปรียบเทียบผู้ประกันตน มาตรา 33 มาตรา 39 และ มาตรา 40
คำตอบโดยสรุป
มาตรา 33 คือลูกจ้างในสถานประกอบการที่นายจ้างขึ้นทะเบียนให้ มาตรา 39 คือผู้ที่เคยเป็นผู้ประกันตน ม.33 แล้วออกจากงานและสมัครรักษาสิทธิต่อเนื่องด้วยตนเอง ส่วนมาตรา 40 คือผู้ประกอบอาชีพอิสระที่ไม่มีนายจ้าง ทั้งสามสถานะอยู่ภายใต้ พ.ร.บ. ประกันสังคม พ.ศ. 2533 แต่ขอบเขตสิทธิประโยชน์และช่องทางสมัครต่างกัน ควรตรวจเงื่อนไขล่าสุดกับสำนักงานประกันสังคมก่อนยื่น
นิยามของแต่ละทางเลือก
มาตรา 39 (สมัครใจต่อเนื่อง)
ผู้เคยเป็นผู้ประกันตน ม.33 และสิ้นสภาพการเป็นลูกจ้าง แต่ประสงค์รักษาความเป็นผู้ประกันตนต่อเนื่อง
หน่วยงาน: สำนักงานประกันสังคม (สปส.)
มาตรา 40 (อาชีพอิสระ)
ผู้ประกอบอาชีพอิสระหรือแรงงานนอกระบบที่ไม่มีนายจ้างตามกฎหมาย สมัครเป็นผู้ประกันตนโดยสมัครใจ
หน่วยงาน: สำนักงานประกันสังคม (สปส.)
ตารางเปรียบเทียบตามข้อเท็จจริงที่หน่วยงานประกาศ
| เกณฑ์ | มาตรา 33 (ลูกจ้าง) | มาตรา 39 (สมัครใจต่อเนื่อง) | มาตรา 40 (อาชีพอิสระ) |
|---|---|---|---|
| ใครเข้าเงื่อนไข | ลูกจ้างของนายจ้างที่อยู่ในบังคับของกฎหมาย | ผู้เคยส่งเงินสมทบ ม.33 มาก่อนและออกจากงานแล้ว | ผู้ไม่มีนายจ้างและไม่เป็นผู้ประกันตน ม.33/ม.39 |
| ผู้ยื่นขึ้นทะเบียน | นายจ้างเป็นผู้ขึ้นทะเบียนลูกจ้าง | ผู้ประกันตนยื่นด้วยตนเองภายในกำหนดเวลาที่ สปส. ประกาศ | ผู้สมัครยื่นด้วยตนเองผ่านช่องทางที่ สปส. เปิดรับ |
| ที่มาของเงินสมทบ | ลูกจ้าง + นายจ้าง + รัฐบาลร่วมสมทบตามที่กฎหมายกำหนด | ผู้ประกันตนจ่ายเองทั้งจำนวน โดยมีรัฐร่วมสมทบตามที่กำหนด | ผู้ประกันตนจ่ายเองตามทางเลือกที่สมัคร โดยรัฐร่วมสมทบตามที่กำหนด |
| ขอบเขตสิทธิประโยชน์ | กว้างที่สุดในสามสถานะ รวมกรณีว่างงานตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด | ใกล้เคียง ม.33 แต่ไม่รวมกรณีว่างงาน | จำกัดตามทางเลือกที่สมัคร ตรวจรายละเอียดกับ สปส. |
| การขาดส่งเงินสมทบ | นายจ้างรับผิดชอบนำส่ง หากผิดนัดมีบทปรับตามกฎหมาย | ขาดส่งติดต่อกันตามเกณฑ์ที่กำหนดอาจสิ้นสภาพผู้ประกันตน | การขาดส่งกระทบสิทธิในช่วงเวลานั้นตามเงื่อนไขทางเลือก |
| เอกสารที่มักถูกขอ | บัตรประชาชน/หนังสือเดินทางและใบอนุญาตทำงานสำหรับลูกจ้างต่างชาติ | บัตรประชาชนและหลักฐานการเคยเป็นผู้ประกันตน ม.33 | บัตรประชาชนและข้อมูลอาชีพตามแบบที่ สปส. กำหนด |
ควรเลือกทางไหนในกรณีใด
- มาตรา 33 (ลูกจ้าง): เมื่อยังเป็นลูกจ้างในสถานประกอบการ — นายจ้างมีหน้าที่ขึ้นทะเบียนให้อยู่แล้ว
- มาตรา 39 (สมัครใจต่อเนื่อง): เมื่อลาออกจากงานแล้วต้องการรักษาความต่อเนื่องของสิทธิที่สะสมไว้จาก ม.33
- มาตรา 40 (อาชีพอิสระ): เมื่อทำงานอิสระ ค้าขาย รับจ้างทั่วไป หรือทำงานนอกระบบที่ไม่มีนายจ้าง
ข้อผิดพลาดที่ทำให้เอกสารถูกตีกลับ
- ปล่อยให้พ้นกำหนดเวลาสมัคร ม.39 หลังออกจากงาน ทำให้ต้องเริ่มนับสิทธิใหม่
- เข้าใจว่า ม.39 ให้สิทธิกรณีว่างงานเช่นเดียวกับ ม.33
- สมัคร ม.40 ทั้งที่ยังมีสถานะลูกจ้างตาม ม.33 อยู่
- ลูกจ้างต่างชาติไม่ได้ตรวจสอบว่าเอกสารประจำตัวและใบอนุญาตทำงานยังไม่หมดอายุ
- อ้างอิงอัตราเงินสมทบจากบทความเก่าแทนประกาศปัจจุบันของสำนักงานประกันสังคม
คำถามที่พบบ่อย
- แรงงานต่างชาติที่มีใบอนุญาตทำงานเข้าประกันสังคมได้หรือไม่
- ลูกจ้างต่างชาติที่ทำงานกับนายจ้างในบังคับของกฎหมายจะถูกขึ้นทะเบียนตาม ม.33 โดยนายจ้าง โดยใช้หนังสือเดินทางและใบอนุญาตทำงานประกอบ ควรตรวจเงื่อนไขรายกรณีกับสำนักงานประกันสังคม
- เปลี่ยนจาก ม.40 กลับไป ม.33 ได้หรือไม่
- เมื่อกลับเข้าเป็นลูกจ้าง นายจ้างจะขึ้นทะเบียน ม.33 ให้ และควรแจ้งสถานะเดิมเพื่อให้ข้อมูลผู้ประกันตนถูกต้อง
- สิทธิรักษาพยาบาลของสามมาตราต่างกันอย่างไร
- ม.33 และ ม.39 ใช้สิทธิรักษาพยาบาลของกองทุนประกันสังคมตามเงื่อนไขการส่งเงินสมทบ ส่วน ม.40 ขึ้นกับทางเลือกที่สมัคร ควรตรวจรายละเอียดกับ สปส.
- ต้องเตรียมเอกสารแปลหรือรับรองอะไรบ้าง
- กรณีเอกสารประจำตัวหรือเอกสารสถานะออกจากต่างประเทศ หน่วยงานอาจขอคำแปลและการรับรองตามระเบียบ ควรถามหน่วยงานผู้รับก่อนจัดทำ
- ตรวจสอบสถานะผู้ประกันตนของตนเองได้ที่ไหน
- ตรวจสอบได้ผ่านช่องทางบริการของสำนักงานประกันสังคมหรือสำนักงานประกันสังคมพื้นที่ที่ขึ้นทะเบียนไว้
- ต้องการให้ช่วยเตรียมเอกสารต้องทำอย่างไร
- ติดต่อเจ้าหน้าที่ทางโทรศัพท์ LINE หรืออีเมล พร้อมแจ้งสถานะการจ้างงานและเอกสารที่มี เพื่อให้ตรวจความครบถ้วนก่อนยื่น
แหล่งอ้างอิงทางการ
ข้อมูล ณ 2026-08-03 โปรดตรวจสอบกับหน่วยงานก่อนดำเนินการ
หน้าที่เกี่ยวข้อง
สอบถามเจ้าหน้าที่
ขั้นตอนและเอกสารที่ต้องใช้ขึ้นกับหน่วยงานปลายทางของแต่ละกรณี สอบถามเจ้าหน้าที่เพื่อยืนยันรายการเอกสารและระยะเวลา