การหย่าในประเทศไทย — ความต่างระหว่างหย่าโดยความยินยอมที่สำนักทะเบียนกับหย่าโดยคำพิพากษาศาล และเอกสารที่ต้องแปล/รับรอง
คำตอบโดยสรุป
หากทั้งสองฝ่ายตกลงกันได้และการสมรสจดทะเบียนในไทย สามารถจดทะเบียนหย่าที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือสำนักงานเขตพร้อมกันทั้งสองฝ่ายได้ หากตกลงกันไม่ได้หรือมีประเด็นอำนาจปกครองบุตรและทรัพย์สินที่พิพาท ต้องฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัว การหย่าที่เกิดในต่างประเทศจะนำมาใช้ในไทยได้ต้องผ่านการแปลและรับรองตามที่นายทะเบียนกำหนด
ข้อเท็จจริงหลักและหน่วยงานที่รับผิดชอบ
| หย่าโดยความยินยอม | จดทะเบียนที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือสำนักงานเขต โดยทั้งสองฝ่ายและพยานตามที่นายทะเบียนกำหนด |
|---|---|
| หย่าโดยคำพิพากษา | พิจารณาโดยศาลเยาวชนและครอบครัว ตามเหตุหย่าที่กำหนดในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 |
| ผลต่อทะเบียน | คำพิพากษาไม่ได้ทำให้ทะเบียนเปลี่ยนเอง ต้องนำไปดำเนินการทางทะเบียนตามที่นายทะเบียนกำหนด |
| การหย่าที่ทำในต่างประเทศ | ต้องแปลเป็นไทยและผ่านการรับรองตามลำดับที่นายทะเบียนหรือหน่วยงานผู้รับกำหนด |
| ล่ามและคำแปลในชั้นศาล | เอกสารภาษาต่างประเทศที่ใช้ในคดีต้องมีคำแปล และคู่ความที่ไม่เข้าใจภาษาไทยอาจต้องมีล่ามตามระเบียบของศาล |
| ค่าธรรมเนียมและระยะเวลา | ขึ้นกับประเภทคดีและหน่วยงาน จึงไม่ระบุตัวเลขในหน้านี้ |
รายการเอกสารและการรับรองที่เกี่ยวข้อง
ทะเบียนสมรสหรือใบสำคัญการสมรส
ฉบับคัดรับรอง หากออกในต่างประเทศต้องแปลและผ่านการรับรอง
บัตรประจำตัวประชาชนหรือหนังสือเดินทางของทั้งสองฝ่าย
ตัวจริงพร้อมสำเนา และคำแปลเมื่อถูกเรียก
บันทึกข้อตกลงการหย่า (กรณีหย่าโดยความยินยอม)
ระบุข้อตกลงเรื่องบุตรและทรัพย์สินให้ชัดเจนก่อนวันยื่น
คำพิพากษาและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด (กรณีหย่าโดยคำพิพากษา)
ฉบับรับรองจากศาล พร้อมคำแปลเมื่อจะใช้ต่างประเทศ
ขั้นตอนดำเนินการ
- ระบุเส้นทางที่ถูกต้อง: ตรวจว่าทั้งสองฝ่ายตกลงกันได้หรือไม่ และการสมรสจดทะเบียนที่ใด เพื่อเลือกระหว่างสำนักทะเบียนกับศาล
- จัดชุดเอกสารและคำแปล: รวบรวมทะเบียนสมรส เอกสารแสดงตน และเอกสารต่างประเทศพร้อมคำแปลที่ตรงกับต้นฉบับ
- ยื่นต่อสำนักทะเบียนหรือศาล: กรณีตกลงกันได้ให้ทั้งสองฝ่ายไปยื่นพร้อมกัน กรณีพิพาทให้ดำเนินคดีต่อศาลเยาวชนและครอบครัว
- ดำเนินการทางทะเบียนและเตรียมใช้ต่างประเทศ: นำผลไปดำเนินการทางทะเบียน แล้วคัดสำเนา แปล และรับรองนิติกรณ์หากต้องใช้กับหน่วยงานต่างประเทศ
คำแนะนำ
- ตกลงเรื่องอำนาจปกครองบุตรและทรัพย์สินให้ชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนวันยื่น เพื่อลดการแก้ไขภายหลัง
- หากอีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ ให้ตรวจเงื่อนไขการมอบอำนาจกับสำนักทะเบียนหรือศาลก่อน อย่าเพิ่งจัดทำเอกสารล่วงหน้า
- เก็บชุดคำพิพากษาและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดไว้หลายชุด เพราะหน่วยงานต่างประเทศมักเรียกฉบับรับรอง
ข้อควรระวัง
- อย่าถือว่าการหย่าในต่างประเทศมีผลทางทะเบียนในไทยทันที ต้องดำเนินการตามที่นายทะเบียนกำหนด
- อย่าใช้คำแปลที่สะกดชื่อไม่ตรงกับหนังสือเดินทางหรือทะเบียนสมรส เพราะจะทำให้เอกสารถูกตีกลับ
- อย่าคาดผลคดีล่วงหน้า ผลการพิจารณาเป็นอำนาจของศาลเท่านั้น
คำถามที่พบบ่อย
- สมรสในต่างประเทศ หย่าที่อำเภอไทยได้ไหม
- ขึ้นกับข้อเท็จจริงและแนวปฏิบัติของนายทะเบียน หลายกรณีต้องดำเนินการทางศาล ควรตรวจสอบกับสำนักทะเบียนก่อน
- ต้องมีทนายความหรือไม่
- การหย่าโดยความยินยอมที่สำนักทะเบียนไม่บังคับ แต่คดีในศาลมีขั้นตอนและกำหนดเวลาที่ควรมีผู้แทนดำเนินการ
- เอกสารต่างประเทศต้องผ่านนิติกรณ์ทุกฉบับไหม
- ขึ้นกับหน่วยงานผู้รับ ควรถามรายการที่ต้องผ่านการรับรองก่อนเริ่มแปล
- ให้ช่วยงานเอกสารได้ไหม
- ติดต่อเจ้าหน้าที่ทางโทรศัพท์ LINE หรืออีเมล พร้อมแจ้งว่าเป็นการหย่าที่สำนักทะเบียนหรือในชั้นศาล
แหล่งอ้างอิงทางการ
- กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย (สำนักบริหารการทะเบียน)
- สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา — ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 ครอบครัว
- สำนักงานศาลยุติธรรม (ศาลเยาวชนและครอบครัว)
- กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ (งานนิติกรณ์เอกสาร)
ข้อมูล ณ 2026-08-04 เงื่อนไขของแต่ละหน่วยงานเปลี่ยนแปลงได้ โปรดตรวจสอบก่อนดำเนินการ
หน้าที่เกี่ยวข้อง
สอบถามเจ้าหน้าที่
เอกสารที่ต้องใช้และระยะเวลาขึ้นกับหน่วยงานหรือสาขาปลายทางของแต่ละกรณี สอบถามเจ้าหน้าที่เพื่อยืนยันรายการก่อนเดินทางไปยื่น