เลือกเอกสารตามขั้นตอนมรดกของคุณ แล้วดูว่าต้องแปล รับรองลายมือชื่อ หรือรับรองกงสุลก่อนยื่นที่ใด
ทรัพย์ที่อยู่ในไทย เช่น ที่ดิน บัญชีธนาคาร หรือหุ้นบริษัทไทย โดยทั่วไปต้องจัดการตามขั้นตอนไทย เช่น ยื่นคำร้องต่อศาลไทยขอตั้งผู้จัดการมรดก แม้ผู้ตายเป็นชาวต่างชาติหรือเสียชีวิตในต่างประเทศ เอกสารที่ออกในต่างประเทศ (ใบมรณบัตร พินัยกรรม คำสั่งศาล) ต้องแปลเป็นไทยและรับรองตามที่ศาลหรือหน่วยงานผู้รับกำหนด ส่วนทรัพย์ในต่างประเทศใช้กฎหมายของประเทศนั้น ไทยจะเริ่มใช้ Apostille ได้ตั้งแต่ 28 ก.พ. 2570 ก่อนวันนั้นให้ตรวจเส้นทางรับรองกงสุล–สถานทูตกับผู้รับ
ตรวจทานข้อมูลล่าสุด: 9 ต.ค. 2569
ที่ดิน คอนโดมิเนียม บัญชีธนาคาร และหุ้นในบริษัทไทยผูกกับกระบวนการไทย แม้ผู้ตายจะถือสัญชาติอื่นหรือมีคำสั่งศาลจากต่างประเทศแล้ว หน่วยงานผู้ถือทรัพย์ เช่น ธนาคารหรือสำนักงานที่ดิน มักขอหลักฐานผู้มีอำนาจจัดการมรดกตามกระบวนการไทย จึงควรขอรายการเอกสารจากหน่วยงานนั้นโดยตรงก่อนเตรียมเอกสารใด ๆ
เอกสารที่ออกในต่างประเทศ เช่น ใบมรณบัตรหรือคำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดก ต้องผ่านการรับรองตามเส้นทางของประเทศที่ออก แปลเป็นไทย และรับรองตามที่ศาลหรือหน่วยงานไทยกำหนด ไทยจะเริ่มใช้ Apostille ได้ตั้งแต่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ก่อนหน้านั้นใช้เส้นทางกงสุล–สถานทูตตามคำแนะนำของผู้รับ
เริ่มจากแผนที่ทรัพย์ ไม่ใช่จากเอกสาร จดว่าทรัพย์แต่ละชิ้นอยู่ประเทศใด หน่วยงานใดถือครอง และหน่วยงานนั้นต้องการหลักฐานอะไร การทำเอกสารโดยไม่รู้ว่าผู้รับต้องการอะไรเป็นสาเหตุหลักที่ต้องจัดทำซ้ำ
เอกสารต้นทางจากต่างประเทศ เช่น ใบมรณบัตร ควรขอหลายฉบับตั้งแต่ต้น เพราะแต่ละหน่วยงานอาจเก็บต้นฉบับไว้ การขอเพิ่มภายหลังจากต่างประเทศใช้เวลานานและมีค่าใช้จ่าย
แยกงานแปลออกจากงานกฎหมาย คำแปลและการรับรองเอกสารเป็นขั้นตอนเอกสาร ส่วนการยื่นขอตั้งผู้จัดการมรดกหรือโต้แย้งสิทธิเป็นงานกฎหมายที่ทนายต้องดูแล การเข้าใจขอบเขตทั้งสองส่วนช่วยให้วางแผนค่าใช้จ่ายและเวลาได้สมจริง
เก็บสำเนาดิจิทัลของทุกฉบับที่ส่งรับรอง พร้อมบันทึกว่าฉบับใดส่งให้หน่วยงานใด เมื่อใด เพราะเรื่องมรดกมักเกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงานในหลายประเทศและยืดเยื้อหลายเดือน
ทายาทชาวไทยได้รับมรดกเป็นบัญชีธนาคารหรือที่พักอาศัยในต่างประเทศ มักต้องยื่นเอกสารไทย เช่น สูติบัตร ทะเบียนสมรส และใบมรณบัตร ให้หน่วยงานของประเทศนั้น เอกสารไทยเหล่านี้ต้องแปลเป็นภาษาอังกฤษหรือภาษาท้องถิ่น และรับรองตามเส้นทางที่ผู้รับกำหนด ซึ่งแตกต่างกันในแต่ละประเทศ
ทายาทชาวต่างชาติได้รับมรดกเป็นทรัพย์ในไทย มักต้องใช้เอกสารจากประเทศของตน เช่น ใบมรณบัตร หนังสือแสดงความสัมพันธ์ และหนังสือมอบอำนาจ ซึ่งต้องรับรองตามเส้นทางของประเทศที่ออก แปลเป็นไทย และยื่นต่อศาลหรือหน่วยงานไทยตามขั้นตอน
พินัยกรรมที่ทำไว้ต่างประเทศแต่ครอบคลุมทรัพย์ในไทย ต้องให้ทนายตรวจว่าศาลไทยรับพิจารณาอย่างไร และต้องแปลพร้อมรับรองแบบใด การถ่ายสำเนาพินัยกรรมแล้วรับรองโดยไม่ตรวจข้อกำหนดของศาลอาจทำให้ต้องเริ่มใหม่ทั้งหมด
การขอหนังสือรับรองทายาทหรือเอกสารแสดงสถานะครอบครัวจากหน่วยงานไทยเพื่อใช้ต่างประเทศ ควรระบุประเทศปลายทางตั้งแต่ต้น เพราะรูปแบบคำแปลและขั้นตอนรับรองที่ผู้รับยอมรับมีผลต่อวิธีจัดทำเอกสารตั้งแต่แผ่นแรก
ต้องเดินทางไปต่างประเทศเองไหม หลายขั้นตอนทำผ่านหนังสือมอบอำนาจได้ แต่หนังสือมอบอำนาจที่ลงนามในไทยเพื่อใช้ต่างประเทศต้องรับรองลายมือชื่อและนิติกรณ์ตามขั้นตอน การเตรียมหนังสือมอบอำนาจที่ร่างตรงกับความต้องการของหน่วยงานปลายทางตั้งแต่แรกช่วยให้ไม่ต้องเดินทาง
ใช้เวลานานแค่ไหน เรื่องมรดกข้ามประเทศมักใช้เวลาหลายเดือนเพราะแต่ละหน่วยงานมีลำดับของตนเอง การขอเอกสารต้นทางหลายฉบับพร้อมกันตั้งแต่ต้น และทำการแปลควบคู่กับการรอการรับรอง ช่วยรวมเวลาส่วนที่ขนานกันได้
ภาษีและค่าธรรมเนียมของรัฐเป็นอย่างไร แต่ละประเทศมีกฎภาษีมรดกและค่าธรรมเนียมศาลของตนเอง ส่วนนี้เป็นเรื่องที่ทนายและที่ปรึกษาภาษีในเขตอำนาจนั้นต้องให้คำตอบ หน้าที่ของเราคือทำให้เอกสารที่ใช้ยื่นถูกต้องตามรูปแบบ
ถ้ามีทายาทหลายคนอยู่คนละประเทศ เอกสารยินยอมหรือมอบอำนาจของแต่ละคนต้องทำตามขั้นตอนของประเทศที่คนนั้นลงนาม การประสานรูปแบบให้ทุกฉบับตรงกันตั้งแต่ต้นช่วยให้หน่วยงานปลายทางรับชุดเอกสารได้ในคราวเดียว
ขั้นตอนขึ้นกับทรัพย์ ศาล และประเทศที่ออกเอกสาร ตรวจข้อมูลล่าสุดกับศาลยุติธรรม กรมการกงสุล และหน่วยงานผู้ถือทรัพย์ก่อนยื่น
ส่งสำเนาเอกสาร รายการทรัพย์ และประเทศที่เกี่ยวข้อง เจ้าหน้าที่จะแยกงานแปล รับรอง และงานกฎหมายให้ชัดเจนในใบเสนอราคา
ทรัพย์สินในไทย เช่น ที่ดิน บัญชีธนาคาร หรือหุ้นบริษัทไทย โดยทั่วไปต้องจัดการผ่านกระบวนการของไทย เช่น ร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกต่อศาลไทย แม้เจ้ามรดกจะเป็นชาวต่างชาติหรือเสียชีวิตในต่างประเทศ ส่วนทรัพย์ในต่างประเทศจะอยู่ใต้กฎหมายและขั้นตอนของประเทศนั้น
จึงควรทำรายการทรัพย์แยกตามประเทศก่อน แล้วค่อยวางแผนว่าเอกสารชุดใดต้องไปใช้ที่ใด เอกสารชุดเดียวมักต้องรับรองคนละแบบสำหรับแต่ละประเทศ
มรณบัตรต่างประเทศ เอกสารแสดงความสัมพันธ์ของทายาท เช่น ทะเบียนสมรสและสูติบัตร และพินัยกรรมถ้ามี มักต้องผ่านการรับรองในประเทศที่ออกและสถานทูตไทย แล้วแปลเป็นไทยและรับรองที่กรมการกงสุลก่อนยื่นศาล
ถ้าทายาทอยู่ต่างประเทศและไม่สะดวกมาไทย มักใช้หนังสือมอบอำนาจหรือหนังสือยินยอมที่ลงนามต่อหน้าโนตารีหรือสถานทูตไทยในประเทศนั้น
พินัยกรรมที่ทำตามแบบของต่างประเทศอาจใช้กับทรัพย์ในไทยได้ แต่ศาลจะพิจารณาแบบและความสมบูรณ์ของพินัยกรรม ชาวต่างชาติที่มีทรัพย์สำคัญในไทยมักทำพินัยกรรมแยกสำหรับทรัพย์ในไทย โดยต้องระวังไม่ให้พินัยกรรมฉบับหลังเพิกถอนฉบับในประเทศอื่นโดยไม่ตั้งใจ