
การตรวจสอบประวัติผู้สมัครงานในประเทศไทย — ฐานทางกฎหมาย ขอบเขตข้อมูล และสิทธิของผู้สมัคร
คำตอบโดยสรุป
การตรวจสอบประวัติผู้สมัครงานในประเทศไทยอยู่ภายใต้ พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ข้อมูลประวัติอาชญากรรมเป็นข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหวที่ต้องมีฐานทางกฎหมายรองรับก่อนเก็บรวบรวมและใช้ นายจ้างต้องแจ้งวัตถุประสงค์ให้ชัดเจน เก็บเท่าที่จำเป็นต่อการพิจารณาตำแหน่งนั้น และในทางปฏิบัติหนังสือรับรองความประพฤติมักได้มาจากการที่ผู้สมัครเป็นผู้ยื่นขอกับกองทะเบียนประวัติอาชญากรด้วยตนเองแล้วนำมาแสดง
ข้อเท็จจริงหลักและหน่วยงานที่รับผิดชอบ
| กฎหมายที่ใช้บังคับ | พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 กำกับการเก็บรวบรวม ใช้ และเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลของผู้สมัครงาน |
|---|---|
| สถานะของข้อมูลประวัติอาชญากรรม | เป็นข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหว การเก็บรวบรวมและใช้ต้องมีฐานทางกฎหมายที่ชัดเจน ไม่ใช่เพียงความสะดวกของนายจ้าง |
| ผู้ยื่นขอเอกสาร | ในทางปฏิบัติ ผู้สมัครเป็นผู้ยื่นขอหนังสือรับรองความประพฤติกับกองทะเบียนประวัติอาชญากรด้วยตนเอง แล้วนำเอกสารมาแสดงต่อนายจ้าง |
| หลักเก็บเท่าที่จำเป็น | ขอบเขตการตรวจสอบควรสัมพันธ์กับลักษณะงาน เช่น ตำแหน่งที่ดูแลเงินหรือดูแลเด็ก และไม่ควรขยายเกินความจำเป็นของตำแหน่ง |
| การจ้างแรงงานต่างด้าว | ข้อกำหนดด้านใบอนุญาตทำงานและเอกสารประกอบเป็นไปตามที่กรมการจัดหางานประกาศ ซึ่งแยกต่างหากจากการตรวจประวัติของนายจ้างเอง |
| สิทธิของผู้สมัคร | ผู้สมัครมีสิทธิได้รับแจ้งวัตถุประสงค์ ขอเข้าถึงข้อมูลของตน และขอให้แก้ไขข้อมูลที่ไม่ถูกต้องตามที่กฎหมายกำหนด |
รายการเอกสารและการรับรองที่เกี่ยวข้อง
หนังสือรับรองความประพฤติที่ผู้สมัครยื่นขอด้วยตนเอง
ออกโดยกองทะเบียนประวัติอาชญากร สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
เอกสารแจ้งวัตถุประสงค์การเก็บข้อมูล (privacy notice) สำหรับผู้สมัครงาน
จัดทำตามหลักการแจ้งวัตถุประสงค์ใน พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562
คำแปลเอกสารเมื่อผู้รับเป็นหน่วยงานหรือบริษัทในต่างประเทศ
รูปแบบการรับรองคำแปลเป็นไปตามที่ผู้รับเอกสารกำหนด
ขั้นตอนดำเนินการ
- กำหนดขอบเขตการตรวจสอบ: กำหนดขอบเขตให้สัมพันธ์กับหน้าที่ของตำแหน่ง และบันทึกเหตุผลไว้เป็นลายลักษณ์อักษร
- แจ้งวัตถุประสงค์แก่ผู้สมัคร: แจ้งวัตถุประสงค์ ประเภทข้อมูล ระยะเวลาเก็บรักษา และผู้ที่จะเข้าถึงข้อมูล ก่อนเริ่มเก็บข้อมูล
- ให้ผู้สมัครยื่นขอเอกสารด้วยตนเอง: ให้ผู้สมัครยื่นขอหนังสือรับรองความประพฤติกับกองทะเบียนประวัติอาชญากร แล้วนำเอกสารมาแสดง
- จำกัดการเข้าถึงและกำหนดอายุการเก็บ: จำกัดการเข้าถึงเฉพาะผู้ที่จำเป็น และกำหนดระยะเวลาลบหรือทำลายเมื่อสิ้นสุดวัตถุประสงค์
- ตรวจข้อกำหนดก่อนส่งข้อมูลออกนอกประเทศ: หากต้องใช้กับบริษัทแม่ในต่างประเทศ ตรวจสอบข้อกำหนดการแปล การรับรอง และมาตรการคุ้มครองข้อมูลก่อนส่ง
คำแนะนำ
- ระบุในประกาศรับสมัครงานตั้งแต่ต้นว่าตำแหน่งใดต้องแสดงหนังสือรับรองความประพฤติ
- เก็บเฉพาะข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับหน้าที่ของตำแหน่ง ไม่ขยายไปยังข้อมูลครอบครัวหรือประวัติที่ไม่เกี่ยวข้อง
- กำหนดผู้รับผิดชอบดูแลเอกสารและบันทึกการเข้าถึงไว้ทุกครั้ง
- ทบทวนนโยบายข้อมูลส่วนบุคคลขององค์กรเมื่อเปลี่ยนกระบวนการสรรหา
- ให้เวลาผู้สมัครเพียงพอในการยื่นขอเอกสารกับหน่วยงานรัฐ
ข้อควรระวัง
- การเก็บข้อมูลประวัติอาชญากรรมโดยไม่มีฐานทางกฎหมายรองรับ เป็นความเสี่ยงตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
- การเก็บสำเนาเอกสารไว้เกินความจำเป็นโดยไม่มีกำหนดลบ เป็นข้อบกพร่องที่พบบ่อยในการตรวจสอบภายใน
- ไม่มีเอกชนรายใดมีอำนาจเข้าถึงฐานข้อมูลทะเบียนประวัติอาชญากรโดยตรง
- การโอนข้อมูลไปต่างประเทศโดยไม่ตรวจสอบเงื่อนไขตามกฎหมาย อาจเกิดความรับผิดต่อองค์กร
คำถามที่พบบ่อย
- นายจ้างขอตรวจประวัติอาชญากรรมของผู้สมัครเองได้หรือไม่
- การเข้าถึงฐานข้อมูลทะเบียนประวัติเป็นอำนาจของหน่วยงานรัฐ ในทางปฏิบัตินายจ้างจึงขอให้ผู้สมัครเป็นผู้ยื่นขอหนังสือรับรองความประพฤติแล้วนำมาแสดง
- ต้องขอความยินยอมจากผู้สมัครทุกครั้งหรือไม่
- กฎหมายกำหนดให้ต้องมีฐานทางกฎหมายรองรับ ซึ่งความยินยอมเป็นเพียงฐานหนึ่ง การเลือกฐานที่เหมาะสมควรพิจารณาเป็นรายกรณีร่วมกับที่ปรึกษากฎหมาย
- เก็บสำเนาหนังสือรับรองความประพฤติไว้ได้นานเท่าใด
- ควรเก็บเท่าที่จำเป็นต่อวัตถุประสงค์ที่แจ้งไว้ และกำหนดระยะเวลาลบหรือทำลายอย่างชัดเจนในนโยบายข้อมูลส่วนบุคคลขององค์กร
- ปฏิเสธผู้สมัครเพราะมีประวัติได้หรือไม่
- การตัดสินใจจ้างงานอยู่ในดุลพินิจของนายจ้างภายใต้กฎหมายแรงงานและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง แต่ควรพิจารณาความเกี่ยวข้องกับหน้าที่ของตำแหน่งและหลีกเลี่ยงการเลือกปฏิบัติที่ไม่มีเหตุผลรองรับ
- ตรวจประวัติแรงงานต่างด้าวต่างจากคนไทยหรือไม่
- ข้อกำหนดด้านใบอนุญาตทำงานเป็นไปตามที่กรมการจัดหางานประกาศ ส่วนหลักการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลใช้กับผู้สมัครทุกสัญชาติเหมือนกัน
- ส่งข้อมูลไปยังบริษัทแม่ในต่างประเทศได้หรือไม่
- การส่งหรือโอนข้อมูลไปต่างประเทศมีเงื่อนไขตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล จึงควรตรวจสอบมาตรการคุ้มครองที่เพียงพอก่อนดำเนินการ
- สอบถามการเตรียมเอกสารสำหรับสมัครงานได้อย่างไร
- ติดต่อเจ้าหน้าที่ทางโทรศัพท์ LINE หรืออีเมล พร้อมแจ้งประเภทตำแหน่งงาน ประเทศที่ใช้เอกสาร และภาษาที่หน่วยงานผู้รับต้องการ
แหล่งอ้างอิงทางการ
- สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562)
- สำนักงานตำรวจแห่งชาติ — ศูนย์บริการออกหนังสือรับรองความประพฤติ กองบัญชาการตำรวจสันติบาล
- กรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงาน
ข้อมูล ณ 2026-08-04 เงื่อนไขของแต่ละหน่วยงานเปลี่ยนแปลงได้ โปรดตรวจสอบก่อนดำเนินการ
หน้าที่เกี่ยวข้อง
สอบถามเจ้าหน้าที่
เอกสารที่ต้องใช้และระยะเวลาขึ้นกับหน่วยงานหรือสาขาปลายทางของแต่ละกรณี สอบถามเจ้าหน้าที่เพื่อยืนยันรายการก่อนเดินทางไปยื่น