หน้าที่จัดทำบัญชีของบริษัทจดทะเบียนในไทย — ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี ผู้ทำบัญชี และการเก็บรักษาเอกสาร
คำตอบโดยสรุป
บริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนที่จดทะเบียนในประเทศไทยเป็น "ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี" ตามพระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 ต้องจัดให้มีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติตามที่กำหนด จัดทำบัญชีตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน และเก็บรักษาบัญชีพร้อมเอกสารประกอบไว้ตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด รายละเอียดคุณสมบัติผู้ทำบัญชีและรอบระยะเวลาให้ยืนยันกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและสภาวิชาชีพบัญชี
ข้อเท็จจริงหลักและหน่วยงานที่รับผิดชอบ
| กฎหมายหลัก | พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 และประกาศที่ออกตามความในพระราชบัญญัติ |
|---|---|
| ผู้กำกับดูแล | กรมพัฒนาธุรกิจการค้า ร่วมกับสภาวิชาชีพบัญชีในส่วนคุณสมบัติวิชาชีพ |
| ผู้ทำบัญชี | ต้องมีคุณวุฒิและขึ้นทะเบียนตามหลักเกณฑ์ที่ประกาศกำหนด ตรวจสอบสถานะปัจจุบันก่อนแต่งตั้ง |
| ภาษาของบัญชี | จัดทำเป็นภาษาไทย หากทำเป็นภาษาต่างประเทศต้องมีภาษาไทยกำกับตามที่กฎหมายกำหนด |
รายการเอกสารและการรับรองที่เกี่ยวข้อง
หนังสือรับรองบริษัทและบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นฉบับล่าสุด
สำเนาที่กรรมการรับรอง
เอกสารประกอบการลงบัญชี เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ สัญญา
ต้นฉบับหรือรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ตามที่กรมสรรพากรยอมรับ
สัญญาหรือเอกสารภาษาต่างประเทศที่ใช้ประกอบรายการบัญชี
คำแปลภาษาไทยที่รับรองความถูกต้อง เมื่อหน่วยงานผู้ตรวจร้องขอ
หนังสือแต่งตั้งผู้ทำบัญชีและหลักฐานคุณสมบัติ
ตามแบบและหลักฐานที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้ากำหนด
ขั้นตอนดำเนินการ
- กำหนดรอบระยะเวลาบัญชี: กำหนดรอบระยะเวลาบัญชีให้สอดคล้องกับข้อบังคับบริษัทและแจ้งต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
- แต่งตั้งผู้ทำบัญชี: แต่งตั้งผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติ และบันทึกข้อมูลตามระบบที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้ากำหนด
- วางระบบเอกสาร: จัดระบบจัดเก็บใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญา ให้ตรวจสอบย้อนหลังได้ตลอดระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด
- ปิดบัญชีและส่งต่อผู้สอบบัญชี: ปิดบัญชีตามรอบและส่งข้อมูลให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจสอบก่อนนำเสนอที่ประชุมผู้ถือหุ้น
คำแนะนำ
- เก็บสำเนาสัญญาต่างประเทศพร้อมคำแปลไว้ในแฟ้มเดียวกับเอกสารบัญชี เพื่อลดเวลาชี้แจงเมื่อถูกขอตรวจ
- ตรวจสอบสถานะการขึ้นทะเบียนของผู้ทำบัญชีก่อนแต่งตั้ง ไม่ควรอาศัยเพียงคำบอกกล่าว
- บันทึกรายการที่เกี่ยวข้องกับผู้ถือหุ้นต่างชาติแยกให้ชัดเจน เพื่อให้อธิบายที่มาของเงินทุนได้
ข้อควรระวัง
- การไม่จัดให้มีผู้ทำบัญชีตามที่กฎหมายกำหนดเป็นความผิดตามพระราชบัญญัติการบัญชี
- เอกสารประกอบที่หายไปทำให้รายจ่ายอาจถูกปฏิเสธในชั้นตรวจสอบภาษี
- การเปลี่ยนรอบระยะเวลาบัญชีต้องดำเนินการตามเงื่อนไขของหน่วยงาน ไม่สามารถเปลี่ยนเองภายในได้
คำถามที่พบบ่อย
- บริษัทที่ยังไม่มีรายได้ต้องทำบัญชีหรือไม่
- ต้องทำ หน้าที่จัดทำบัญชีเกิดจากการเป็นนิติบุคคลที่จดทะเบียน ไม่ได้ขึ้นกับว่ามีรายได้หรือไม่
- เก็บเอกสารบัญชีเป็นไฟล์อิเล็กทรอนิกส์ได้ไหม
- ได้ตามเงื่อนไขที่หน่วยงานกำหนด ควรตรวจสอบรูปแบบที่ยอมรับกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและกรมสรรพากร
- สัญญาภาษาอังกฤษต้องแปลทั้งฉบับหรือไม่
- ขึ้นกับสิ่งที่ผู้ตรวจร้องขอ โดยทั่วไปจะขอคำแปลส่วนที่ใช้อธิบายรายการบัญชีหรือภาษี
- ต้องการให้ช่วยแปลและรับรองเอกสารบัญชี ติดต่ออย่างไร
- ติดต่อเจ้าหน้าที่ทางโทรศัพท์ LINE หรืออีเมล พร้อมแจ้งรายการเอกสารและหน่วยงานผู้รับเรื่อง
แหล่งอ้างอิงทางการ
- สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา — พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543
- กรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ (สารบบงบการเงินและ DBD e-Filing)
- สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์ (ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตและผู้ทำบัญชี)
- กรมสรรพากร (ภาษีเงินได้นิติบุคคล ภาษีหัก ณ ที่จ่าย และภาษีมูลค่าเพิ่ม)
ข้อมูล ณ 2026-08-04 เงื่อนไขของแต่ละหน่วยงานเปลี่ยนแปลงได้ โปรดตรวจสอบก่อนดำเนินการ
หน้าที่เกี่ยวข้อง
สอบถามเจ้าหน้าที่
เอกสารที่ต้องใช้และระยะเวลาขึ้นกับหน่วยงานหรือสาขาปลายทางของแต่ละกรณี สอบถามเจ้าหน้าที่เพื่อยืนยันรายการก่อนเดินทางไปยื่น