หนังสือยินยอมให้บุตรเดินทางไปต่างประเทศ: เมื่อไหร่ต้องมี และทำแบบไหนจึงใช้ได้จริง

สถานการณ์ใดบ้างที่ควรมีหนังสือยินยอม

หนังสือยินยอมให้บุตรเดินทางมีไว้เพื่อแสดงว่าผู้ใช้อำนาจปกครองที่ไม่ได้ร่วมเดินทางรับทราบและอนุญาตการเดินทางนั้น เป็นมาตรการที่หลายประเทศใช้ป้องกันการพาเด็กออกนอกประเทศโดยไม่ได้รับความยินยอม และการค้ามนุษย์

เจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง สายการบิน หรือสถานทูตอาจขอดูเอกสารนี้ แม้ไม่ได้ขอทุกครั้ง แต่หากถูกขอแล้วไม่มี การเดินทางอาจล่าช้าหรือถูกปฏิเสธได้ การเตรียมไว้ล่วงหน้าจึงเป็นทางที่ปลอดภัยที่สุด

• เด็กเดินทางกับพ่อหรือแม่เพียงคนเดียว ขณะที่อีกฝ่ายยังมีอำนาจปกครองร่วม
• เด็กเดินทางกับปู่ย่าตายาย ญาติ ครู หรือคณะทัศนศึกษา
• เด็กเดินทางลำพังโดยใช้บริการดูแลผู้เยาว์ของสายการบิน
• ครอบครัวข้ามชาติที่พ่อแม่ถือสัญชาติต่างกันหรือแยกกันอยู่คนละประเทศ
• การยื่นขอวีซ่าให้บุตรที่สถานทูตต่างประเทศ ซึ่งมักขอความยินยอมจากพ่อแม่ทั้งสองฝ่าย

สองเส้นทาง: หนังสือจากอำเภอ/เขต กับหนังสือรับรองโดย Notary Public

เส้นทางแรกคือหนังสือให้ความยินยอมที่ทำต่อนายทะเบียน ณ สำนักงานเขตหรือที่ว่าการอำเภอ เป็นเอกสารภาษาไทยที่หน่วยงานไทย เช่น ด่านตรวจคนเข้าเมืองที่สนามบินสุวรรณภูมิ และกรมการกงสุลในขั้นตอนทำหนังสือเดินทางให้เด็ก คุ้นเคยดี

เส้นทางที่สองคือหนังสือยินยอมภาษาอังกฤษหรือภาษาของประเทศปลายทาง ลงนามต่อหน้าทนายความผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อและเอกสาร (Notarial Services Attorney) ที่ขึ้นทะเบียนกับสภาทนายความ เอกสารแบบนี้เหมาะกับการนำไปแสดงต่อหน่วยงานต่างประเทศ เช่น ด่านปลายทางหรือสถานทูต

หลายครอบครัวทำทั้งสองแบบ: แบบภาษาไทยสำหรับขาออกจากไทย และแบบภาษาอังกฤษที่รับรองโดย Notary สำหรับปลายทาง หากหน่วยงานปลายทางกำหนดให้รับรองเพิ่มเติม จึงนำไปรับรองที่กรมการกงสุล และสถานทูตของประเทศปลายทางตามลำดับ

สำหรับประเทศภาคีอนุสัญญาเฮก หลังวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2027 ซึ่งเป็นวันที่อนุสัญญาว่าด้วยการยกเว้นการรับรองเอกสารมีผลกับไทย เอกสารบางประเภทอาจใช้ Apostille แทนการรับรองหลายขั้นได้ ก่อนวันนั้นยังต้องใช้การรับรองโดยกระทรวงการต่างประเทศตามเดิม

หนังสือยินยอมที่ดีควรระบุอะไรบ้าง

หนังสือที่เขียนกว้างเกินไปมักถูกตั้งคำถาม หนังสือที่เจ้าหน้าที่ยอมรับได้ง่ายระบุข้อมูลเฉพาะเจาะจงและตรวจสอบได้ ควรใช้ชื่อและเลขหนังสือเดินทางตรงตามเล่มจริงทุกตัวอักษร

• ชื่อเต็ม วันเกิด และเลขหนังสือเดินทางของเด็ก
• ชื่อเต็ม เลขหนังสือเดินทางหรือบัตรประชาชน และที่อยู่ของผู้ให้ความยินยอม
• ชื่อและเลขหนังสือเดินทางของผู้ร่วมเดินทาง พร้อมความสัมพันธ์กับเด็ก
• ประเทศปลายทาง ช่วงวันเดินทาง และเที่ยวบินหากทราบ
• ที่พักหรือผู้ติดต่อปลายทาง
• ช่องทางติดต่อผู้ให้ความยินยอมระหว่างการเดินทาง

เอกสารที่ควรเตรียมในวันลงนาม

ผู้ให้ความยินยอมต้องมาแสดงตัวด้วยตนเองพร้อมบัตรประจำตัวที่ยังไม่หมดอายุ เพราะทั้งนายทะเบียนและ Notary ต้องยืนยันตัวตนผู้ลงนาม เอกสารที่ควรเตรียมได้แก่ บัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทาง สูติบัตรของเด็ก สำเนาหนังสือเดินทางของเด็กและผู้ร่วมเดินทาง และกำหนดการเดินทาง

หากพ่อหรือแม่ฝ่ายหนึ่งมีอำนาจปกครองแต่เพียงผู้เดียว ให้เตรียมหลักฐาน เช่น คำพิพากษาศาล บันทึกการหย่าที่ระบุอำนาจปกครอง หรือใบมรณบัตรของอีกฝ่าย กรณีนี้อาจไม่ต้องใช้หนังสือยินยอม แต่ต้องพกหลักฐานอำนาจปกครองฉบับแปลและรับรองไปด้วย

หากผู้ให้ความยินยอมอยู่ต่างประเทศ สามารถลงนามต่อหน้า Notary Public ในประเทศที่ตนอยู่ หรือต่อหน้าเจ้าหน้าที่สถานทูตไทยในประเทศนั้น แล้วส่งต้นฉบับมาไทย ควรเผื่อเวลาสำหรับการรับรองและการจัดส่ง

ที่ด่านตรวจคนเข้าเมือง: เตรียมอะไรไว้ในมือ

ควรพกต้นฉบับหนังสือยินยอม พร้อมสำเนาบัตรประจำตัวของผู้ให้ความยินยอม และสูติบัตรของเด็กฉบับแปลภาษาอังกฤษไว้ในกระเป๋าติดตัว ไม่ใช่กระเป๋าโหลด เพราะอาจถูกขอทั้งที่ขาออกจากไทยและขาเข้าประเทศปลายทาง

หากนามสกุลของเด็กไม่ตรงกับผู้ร่วมเดินทาง สูติบัตรที่แสดงชื่อพ่อแม่จะช่วยอธิบายความสัมพันธ์ได้ทันที บางประเทศ เช่น แคนาดา แนะนำอย่างเป็นทางการให้ผู้เดินทางกับเด็กพกหนังสือยินยอม และอาจถามคำถามเพิ่มเติมที่ด่าน

ควรถ่ายภาพหรือสแกนเอกสารทุกฉบับเก็บไว้ในโทรศัพท์ด้วย และให้ผู้ให้ความยินยอมพร้อมรับโทรศัพท์ในวันเดินทาง เผื่อเจ้าหน้าที่ต้องการติดต่อยืนยัน

ขั้นตอนทำหนังสือยินยอมผ่านเรา

ลำดับด้านล่างใช้กับกรณีที่ต้องการหนังสือภาษาอังกฤษรับรองโดย Notary สำหรับใช้ต่างประเทศ

1. 1. แจ้งประเทศปลายทาง วันเดินทาง และผู้ร่วมเดินทาง

   เพื่อตรวจว่าประเทศนั้นมีข้อกำหนดเฉพาะหรือไม่

2. 2. ส่งสำเนาหนังสือเดินทางของเด็ก ผู้ร่วมเดินทาง และผู้ให้ความยินยอม

3. 3. เรายกร่างหนังสือยินยอมสองภาษาให้ตรวจชื่อ เลขเอกสาร และวันที่

4. 4. ผู้ให้ความยินยอมมาลงนามต่อหน้าทนายความผู้รับรองลายมือชื่อพร้อมบัตรตัวจริง

5. 5. หากปลายทางกำหนด เรานำไปรับรองที่กรมการกงสุลและสถานทูตที่เกี่ยวข้อง

6. 6. ส่งมอบต้นฉบับพร้อมสำเนาสแกน และคำแนะนำการพกเอกสารในวันเดินทาง

บทบาทของเรา และขอบเขตที่ต้องรู้

เราช่วยยกร่างหนังสือยินยอมสองภาษา ตรวจความถูกต้องของข้อมูล จัดการลงนามต่อหน้าทนายความผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อและเอกสาร แปลสูติบัตรและหลักฐานอำนาจปกครอง และดำเนินการรับรองต่อกรมการกงสุลหรือสถานทูตเมื่อจำเป็น

การรับรองลายมือชื่อยืนยันว่าบุคคลที่ลงนามคือผู้ที่ระบุในเอกสารและลงนามด้วยตนเอง ไม่ได้ยืนยันว่าผู้นั้นมีอำนาจปกครองตามกฎหมาย และไม่ผูกพันให้ด่านตรวจคนเข้าเมืองต้องอนุญาตการเดินทาง การอนุญาตเป็นอำนาจของเจ้าหน้าที่แต่ละประเทศ

หากมีข้อพิพาทเรื่องอำนาจปกครอง หรือพ่อแม่ฝ่ายหนึ่งไม่ยินยอม ไม่ควรใช้หนังสือยินยอมเป็นทางแก้ ควรปรึกษาทนายความด้านกฎหมายครอบครัวเพื่อดำเนินการทางศาล

ยื่นวีซ่าให้บุตร: ทำไมสถานทูตขอความยินยอมจากพ่อแม่ทั้งสองฝ่าย

สถานทูตหลายประเทศ เช่น สหราชอาณาจักร ประเทศในกลุ่มเชงเก้น และออสเตรเลีย กำหนดให้การยื่นวีซ่าของผู้เยาว์ต้องมีลายมือชื่อหรือหนังสือยินยอมจากผู้ใช้อำนาจปกครองทุกคน หากพ่อหรือแม่ฝ่ายหนึ่งไม่ได้มาลงนามในแบบฟอร์ม ต้องแนบหนังสือยินยอมพร้อมสำเนาบัตรของผู้นั้น และบางสถานทูตขอให้หนังสือนั้นรับรองโดย Notary

ในกรณีที่พ่อแม่จดทะเบียนสมรสกันแล้ว อำนาจปกครองเป็นของทั้งสองฝ่ายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ แต่หากบุตรเกิดจากพ่อแม่ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส โดยหลักอำนาจปกครองอยู่กับมารดา เว้นแต่บิดาจดทะเบียนรับรองบุตรหรือมีคำพิพากษาให้เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมาย ข้อเท็จจริงนี้มีผลโดยตรงต่อคำถามว่าต้องได้รับความยินยอมจากใคร

สถานทูตอาจไม่เข้าใจหลักกฎหมายไทยในเรื่องนี้ทันที การแนบคำแปลรับรองของเอกสารที่แสดงสถานะอำนาจปกครอง เช่น ทะเบียนการรับรองบุตรหรือคำพิพากษา พร้อมคำอธิบายสั้น ๆ ในจดหมายประกอบ ช่วยลดการถูกขอเอกสารเพิ่ม และช่วยให้เจ้าหน้าที่ตัดสินใจได้จากข้อมูลครบถ้วน

หากพ่อหรือแม่อีกฝ่ายติดต่อไม่ได้เลย เช่น ขาดการติดต่อมานาน การทำหนังสือยินยอมเป็นไปไม่ได้ ทางออกที่ถูกต้องคือยื่นคำร้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัวขอให้มีคำสั่งเรื่องอำนาจปกครอง ซึ่งควรทำร่วมกับทนายความ และเริ่มล่วงหน้าหลายเดือนก่อนกำหนดเดินทาง

คำถามที่พบบ่อย