พินัยกรรมที่ทำในประเทศไทย
พินัยกรรมที่ทำตามแบบซึ่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 กำหนดไว้
หน่วยงาน: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 และศาลที่มีเขตอำนาจ
เปรียบเทียบพินัยกรรมที่ทำในไทย พินัยกรรมที่ทำต่างประเทศ และการไม่มีพินัยกรรม สำหรับทรัพย์สินในประเทศไทย
คำตอบโดยสรุป
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 กำหนดแบบของพินัยกรรมที่ทำในประเทศไทยไว้หลายแบบ เช่น แบบธรรมดาที่มีพยานสองคน และแบบเอกสารฝ่ายเมือง พินัยกรรมที่ทำในต่างประเทศอาจใช้ได้แต่ต้องพิสูจน์ความมีอยู่และความถูกต้องต่อศาลไทย พร้อมคำแปลและชั้นรับรองเอกสาร หากไม่มีพินัยกรรม ทรัพย์มรดกจะตกแก่ทายาทโดยธรรมตามลำดับที่กฎหมายกำหนด
นิยามของแต่ละทางเลือก
พินัยกรรมที่ทำในต่างประเทศ
พินัยกรรมที่ทำตามแบบของประเทศที่ทำ ซึ่งเมื่อจะใช้กับทรัพย์ในไทยต้องนำเสนอต่อศาลพร้อมคำแปลและชั้นรับรอง
หน่วยงาน: กฎหมายของประเทศที่ทำพินัยกรรม ประกอบการพิจารณาของศาลไทย
ไม่มีพินัยกรรม (ทายาทโดยธรรม)
กรณีเจ้ามรดกไม่ได้ทำพินัยกรรม ทรัพย์มรดกตกแก่ทายาทโดยธรรมตามลำดับชั้นที่กฎหมายกำหนด
หน่วยงาน: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ว่าด้วยทายาทโดยธรรม
ตารางเปรียบเทียบตามข้อเท็จจริงที่หน่วยงานประกาศ
| เกณฑ์ | พินัยกรรมที่ทำในประเทศไทย | พินัยกรรมที่ทำในต่างประเทศ | ไม่มีพินัยกรรม (ทายาทโดยธรรม) |
|---|---|---|---|
| สิ่งที่กำหนดผู้รับทรัพย์ | เจตนาของผู้ทำพินัยกรรมตามที่ระบุไว้ในเอกสาร | เจตนาตามพินัยกรรม เมื่อศาลรับฟังว่าถูกต้องตามแบบ | ลำดับทายาทโดยธรรมตามกฎหมาย ไม่ใช่ความประสงค์ส่วนตัว |
| แบบและพยาน | ต้องครบตามแบบที่เลือก เช่น แบบธรรมดาต้องมีพยานสองคนลงลายมือชื่อ | เป็นไปตามแบบของประเทศที่ทำ ซึ่งอาจต่างจากไทย | ไม่มีเอกสารแสดงเจตนา |
| สิ่งที่ต้องแสดงต่อศาลไทย | ต้นฉบับพินัยกรรมและพยานหลักฐานประกอบ | พินัยกรรมพร้อมคำแปลและชั้นรับรองเอกสารจากต่างประเทศ | เอกสารแสดงความเป็นทายาท เช่น ทะเบียนราษฎรและใบมรณบัตร |
| ความจำเป็นในการตั้งผู้จัดการมรดก | มักต้องมีคำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดกเพื่อโอนทรัพย์ที่มีทะเบียน | ต้องมีคำสั่งศาลไทยเช่นกันสำหรับทรัพย์ที่อยู่ในไทย | ต้องยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อตั้งผู้จัดการมรดก |
| เอกสารที่มักต้องรับรองก่อนใช้ | สำเนาเอกสารราชการที่เกี่ยวข้อง | พินัยกรรม ใบมรณบัตรต่างประเทศ และหนังสือมอบอำนาจ ผ่าน Apostille หรือ นิติกรณ์ + สถานทูต แล้วแต่กรณี | เอกสารสถานะบุคคลของทายาทที่อยู่ต่างประเทศ |
| ข้อจำกัดที่มักถูกมองข้าม | พินัยกรรมไม่ลบล้างข้อจำกัดการถือครองทรัพย์บางประเภทของคนต่างด้าว | การรับรองเอกสารไม่ได้แปลว่าศาลไทยรับรองเนื้อหาโดยอัตโนมัติ | ทายาทไม่สามารถตกลงแบ่งทรัพย์ที่มีทะเบียนได้เองโดยไม่มีคำสั่งศาล |
ควรเลือกทางไหนในกรณีใด
- พินัยกรรมที่ทำในประเทศไทย: เลือกทำพินัยกรรมในไทยเมื่อทรัพย์สินหลักอยู่ในประเทศไทย เพื่อลดขั้นตอนการพิสูจน์และการรับรองเอกสารข้ามประเทศ
- พินัยกรรมที่ทำในต่างประเทศ: ใช้เส้นทางนี้เมื่อมีพินัยกรรมต่างประเทศอยู่แล้ว โดยต้องเตรียมคำแปลและชั้นรับรองตามประเทศต้นทาง
- ไม่มีพินัยกรรม (ทายาทโดยธรรม): เมื่อไม่มีพินัยกรรม ให้เตรียมเอกสารแสดงความเป็นทายาทและยื่นคำร้องตั้งผู้จัดการมรดกต่อศาลที่มีเขตอำนาจ
ข้อผิดพลาดที่ทำให้เอกสารถูกตีกลับ
- คิดว่าพินัยกรรมต่างประเทศใช้โอนที่ดินหรือบัญชีในไทยได้ทันทีโดยไม่ผ่านศาล
- ทำพินัยกรรมสองฉบับในสองประเทศโดยมีข้อความเพิกถอนกันเอง ทำให้เกิดข้อพิพาท
- ให้ผู้รับทรัพย์ตามพินัยกรรมลงชื่อเป็นพยาน ซึ่งกระทบต่อสิทธิรับทรัพย์
- ไม่เก็บต้นฉบับพินัยกรรมไว้ในที่ที่ทายาททราบ ทำให้ต้องดำเนินคดีเสมือนไม่มีพินัยกรรม
- แปลเอกสารโดยไม่ทำชั้นรับรองตามที่ปลายทางหรือศาลกำหนด
คำถามที่พบบ่อย
- พินัยกรรมที่ทำต่างประเทศใช้ในไทยได้หรือไม่
- อาจใช้ได้ แต่ต้องนำเสนอต่อศาลไทยพร้อมคำแปลและชั้นรับรองเอกสาร ศาลจะพิจารณาความถูกต้องตามแบบและพยานหลักฐานเป็นรายกรณี
- ต้องตั้งผู้จัดการมรดกทุกกรณีหรือไม่
- ในทางปฏิบัติ ทรัพย์ที่มีทะเบียน เช่น ที่ดินหรือบัญชีธนาคาร มักต้องมีคำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดกก่อนดำเนินการโอน
- พินัยกรรมแบบธรรมดาต้องมีพยานกี่คน
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนดให้พินัยกรรมแบบธรรมดาต้องมีพยานอย่างน้อยสองคนลงลายมือชื่อรับรองในขณะทำพินัยกรรม
- ผู้รับทรัพย์เป็นพยานได้หรือไม่
- กฎหมายวางข้อจำกัดเรื่องพยานที่มีส่วนได้เสีย การให้ผู้รับทรัพย์เป็นพยานอาจกระทบต่อสิทธิในการรับทรัพย์ตามพินัยกรรมนั้น
- ทายาทที่อยู่ต่างประเทศต้องเดินทางมาไทยหรือไม่
- อาจใช้หนังสือมอบอำนาจที่ผ่านการรับรองตามลำดับชั้นของประเทศที่อยู่ ทั้งนี้ขึ้นกับข้อกำหนดของศาลและหน่วยงานผู้รับเรื่อง
- ต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง
- ติดต่อเจ้าหน้าที่ของเราทางโทรศัพท์ LINE หรืออีเมล เพื่อตรวจรายการเอกสารตามประเทศต้นทางและประเภททรัพย์สินของท่าน
แหล่งอ้างอิงทางการ
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา)
- สำนักงานศาลยุติธรรม
- กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
ข้อมูล ณ 2026-08-04 โปรดตรวจสอบกับหน่วยงานก่อนดำเนินการ
หน้าที่เกี่ยวข้อง
สอบถามเจ้าหน้าที่
ขั้นตอนและเอกสารที่ต้องใช้ขึ้นกับหน่วยงานปลายทางของแต่ละกรณี สอบถามเจ้าหน้าที่เพื่อยืนยันรายการเอกสารและระยะเวลา