พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542
กำหนดประเภทคดีปกครอง เขตอำนาจศาลปกครอง และระยะเวลาฟ้องคดีซึ่งโดยทั่วไปสั้นกว่าคดีแพ่ง
ภาคเหนือ — เชียงใหม่
โต้แย้งคำสั่งทางปกครองที่ไม่เป็นธรรมตามขั้นตอนและกำหนดเวลาที่ถูกต้อง

เชียงใหม่เป็นศูนย์กลางของภาคเหนือทั้งด้านราชการ การศึกษา การท่องเที่ยว และการพำนักระยะยาวของชาวต่างชาติ เรื่องกฎหมายที่พบบ่อยในพื้นที่จึงมีทั้งคดีธุรกิจและที่ดินของคนในพื้นที่ และงานเอกสาร วีซ่า สมรส และมรดกของชาวต่างชาติที่อาศัยอยู่ระยะยาว จังหวัดนี้มีศาลและหน่วยงานระดับภาคตั้งอยู่ครบ ทำให้หลายเรื่องดำเนินการได้ในจังหวัดโดยไม่ต้องเข้ากรุงเทพ
เมื่อหน่วยงานของรัฐออกคำสั่งที่กระทบสิทธิ เช่น ไม่ต่อใบอนุญาต เพิกถอนการอนุญาต ปรับทางปกครอง หรือปฏิเสธคำขอ ผู้ได้รับผลกระทบมีสิทธิอุทธรณ์ภายในหน่วยงานและฟ้องคดีต่อศาลปกครองภายในกำหนดเวลา เรารับตรวจความชอบด้วยกฎหมายของคำสั่ง จัดทำคำอุทธรณ์ คำฟ้อง คำขอทุเลาการบังคับ และดำเนินคดีจนถึงศาลปกครองสูงสุด
ควรตรวจเขตอำนาจและเงื่อนไขการยื่นเป็นรายเรื่อง เพราะแนวปฏิบัติและเอกสารแนบของแต่ละสำนักงานต่างกัน
| ศาล / หน่วยงาน | ขอบเขตงาน |
|---|---|
| ศาลจังหวัดเชียงใหม่ และศาลแขวงเชียงใหม่ | คดีแพ่งและอาญาในเขตจังหวัดเชียงใหม่ |
| ศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดเชียงใหม่ | คดีหย่า อำนาจปกครองบุตร และคดีครอบครัว |
| ศาลแรงงานภาค 5 | คดีแรงงานในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน |
| ศาลปกครองเชียงใหม่ | คดีโต้แย้งคำสั่งของหน่วยงานรัฐในเขตภาคเหนือ |
| สำนักงานบังคับคดีจังหวัดเชียงใหม่ | ยึด อายัด และขายทอดตลาดทรัพย์ในพื้นที่ |
| สำนักงานที่ดินจังหวัดเชียงใหม่และสาขาอำเภอ | จดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับที่ดินและอาคารชุด |
| ตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดเชียงใหม่ | การขออยู่ต่อ รายงานตัว 90 วัน และแจ้งที่พักอาศัย |
| สำนักงานพาณิชย์จังหวัดเชียงใหม่ | งานทะเบียนธุรกิจในพื้นที่ |
การอุทธรณ์ภายในหน่วยงานมักมีกรอบเวลาพิจารณาตามกฎหมายเฉพาะเรื่อง ส่วนคดีในศาลปกครองมักใช้เวลานานกว่าคดีแพ่งทั่วไปเนื่องจากกระบวนการแสวงหาข้อเท็จจริงของศาล
ระยะเวลาเป็นการประมาณการ ขึ้นกับคิวนัดของศาลและหน่วยงานที่รับผิดชอบในพื้นที่เชียงใหม่
สรุปเพื่อความเข้าใจทั่วไปเท่านั้น การปรับใช้แต่ละบทบัญญัติขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละเรื่อง
กำหนดประเภทคดีปกครอง เขตอำนาจศาลปกครอง และระยะเวลาฟ้องคดีซึ่งโดยทั่วไปสั้นกว่าคดีแพ่ง
คำสั่งทางปกครองต้องมีเหตุผลและแจ้งสิทธิอุทธรณ์ หากไม่แจ้ง ระยะเวลาอุทธรณ์อาจขยายออกไป
ใช้ขอสำเนาเอกสารในสำนวนของหน่วยงาน เพื่อดูเหตุผลเบื้องหลังคำสั่งก่อนโต้แย้ง
วางหลักความรับผิดของหน่วยงานรัฐและเจ้าหน้าที่ และช่องทางเรียกค่าสินไหมทดแทน
ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นกรณีสมมุติที่สร้างขึ้นเพื่ออธิบายขั้นตอน ไม่ใช่คดีของลูกความ และไม่ได้แสดงหรือรับประกันผลใด ๆ
สถานการณ์: ผู้ประกอบการได้รับหนังสือเพิกถอนใบอนุญาต โดยไม่เคยได้รับโอกาสชี้แจงก่อน
แนวทางที่ใช้ตามปกติ: ประเด็นแรกคือความชอบด้วยกฎหมายของกระบวนการ ทั้งการให้โอกาสโต้แย้ง การระบุเหตุผล และอำนาจของผู้ออกคำสั่ง จากนั้นจึงพิจารณาอุทธรณ์ภายในหน่วยงานและขอทุเลาการบังคับควบคู่กับการฟ้องคดี (กรณีสมมุติ)
สถานการณ์: ผู้เสนอราคาถูกตัดสิทธิด้วยเหตุผลทางเทคนิคที่เห็นว่าไม่ถูกต้อง
แนวทางที่ใช้ตามปกติ: ต้องรีบขอเอกสารประกอบการพิจารณาและยื่นข้อโต้แย้งตามขั้นตอนของระเบียบพัสดุก่อน เพราะกำหนดเวลาสั้นมากและมีผลต่อสิทธิฟ้องคดีในภายหลัง

ส่วนใหญ่ทำในจังหวัดได้ เพราะเชียงใหม่มีศาลจังหวัด ศาลแขวง ศาลเยาวชนและครอบครัว ศาลแรงงานภาค 5 ศาลปกครองเชียงใหม่ และสำนักงานบังคับคดีในพื้นที่ ยกเว้นบางเรื่องที่กฎหมายกำหนดให้ยื่นต่อหน่วยงานส่วนกลาง เช่น การรับรองเอกสารโดยกรมการกงสุล
ทำได้ โดยต้องเลือกแบบของเอกสารให้ถูกต้องตามกฎหมายไทย และถ้าจะใช้ในต่างประเทศด้วย ต้องวางแผนเรื่องการแปลและการรับรองตั้งแต่ต้น เพื่อไม่ให้ต้องทำเอกสารใหม่ภายหลัง
ตรวจประเภทเอกสารสิทธิ ทางเข้าออก ผังเมืองและข้อจำกัดการใช้ประโยชน์ รวมถึงภาระผูกพันที่จดทะเบียนไว้ ก่อนวางมัดจำ เพราะเงื่อนไขเหล่านี้แก้ไขได้ยากหลังทำสัญญาแล้ว
ตรวจหนังสือแจ้งผลว่าระบุสิทธิอุทธรณ์และกำหนดเวลาไว้อย่างไร แล้วยื่นอุทธรณ์ภายในกำหนด หากผลยังไม่เป็นธรรมจึงฟ้องศาลปกครองต่อไป
ได้ หากเป็นผู้ได้รับความเดือดร้อนเสียหายจากคำสั่งหรือการกระทำของหน่วยงานรัฐไทย โดยต้องดำเนินกระบวนพิจารณาเป็นภาษาไทยและมีคำแปลเอกสารที่รับรอง
คดีปกครองหลายประเภทไม่เสียค่าธรรมเนียม ยกเว้นคดีที่ขอให้ชดใช้เงินหรือส่งมอบทรัพย์ ซึ่งคิดตามทุนทรัพย์ตามที่กฎหมายกำหนด
เล่าข้อเท็จจริงให้เราฟัง แล้วเราจะอธิบายว่าต้องยื่นที่หน่วยงานใด ใช้เอกสารอะไร และกรอบเวลาตามความเป็นจริง