พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542
กำหนดประเภทคดีปกครอง เขตอำนาจศาลปกครอง และระยะเวลาฟ้องคดีซึ่งโดยทั่วไปสั้นกว่าคดีแพ่ง
ภาคกลาง — กรุงเทพมหานคร
โต้แย้งคำสั่งทางปกครองที่ไม่เป็นธรรมตามขั้นตอนและกำหนดเวลาที่ถูกต้อง

กรุงเทพมหานครเป็นศูนย์รวมของศาล หน่วยงานราชการส่วนกลาง สถานทูต และสำนักงานใหญ่ของบริษัทส่วนใหญ่ในประเทศ เรื่องทางกฎหมายที่เกิดขึ้นในกรุงเทพจึงมักเกี่ยวพันกับหลายหน่วยงานพร้อมกัน เช่น ศาลที่มีเขตอำนาจตามพื้นที่ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า กรมที่ดินสาขาเขต สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง และกรมการกงสุล การวางลำดับขั้นตอนให้ถูกตั้งแต่ต้นจึงช่วยลดเวลาได้มากกว่าการแก้ทีหลัง
เมื่อหน่วยงานของรัฐออกคำสั่งที่กระทบสิทธิ เช่น ไม่ต่อใบอนุญาต เพิกถอนการอนุญาต ปรับทางปกครอง หรือปฏิเสธคำขอ ผู้ได้รับผลกระทบมีสิทธิอุทธรณ์ภายในหน่วยงานและฟ้องคดีต่อศาลปกครองภายในกำหนดเวลา เรารับตรวจความชอบด้วยกฎหมายของคำสั่ง จัดทำคำอุทธรณ์ คำฟ้อง คำขอทุเลาการบังคับ และดำเนินคดีจนถึงศาลปกครองสูงสุด
ควรตรวจเขตอำนาจและเงื่อนไขการยื่นเป็นรายเรื่อง เพราะแนวปฏิบัติและเอกสารแนบของแต่ละสำนักงานต่างกัน
| ศาล / หน่วยงาน | ขอบเขตงาน |
|---|---|
| ศาลแพ่ง ศาลอาญา และศาลแขวงในเขตกรุงเทพมหานคร | พิจารณาคดีแพ่งและอาญาตามเขตอำนาจในพื้นที่กรุงเทพ |
| ศาลแรงงานกลาง | คดีเลิกจ้าง ค่าชดเชย และข้อพิพาทตามสัญญาจ้าง |
| ศาลปกครองกลาง | คดีโต้แย้งคำสั่งและการกระทำของหน่วยงานรัฐ |
| ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง | คดีเครื่องหมายการค้า ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร และการค้าระหว่างประเทศ |
| ศาลล้มละลายกลาง | คดีล้มละลายและการฟื้นฟูกิจการ |
| กรมบังคับคดี | ยึด อายัด ขายทอดตลาด และการไกล่เกลี่ยชั้นบังคับคดี |
| กรมพัฒนาธุรกิจการค้า | จดทะเบียนนิติบุคคลและการเปลี่ยนแปลงทางทะเบียน |
| กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ | รับรองเอกสารเพื่อใช้ในต่างประเทศ |
| สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง | วีซ่า การขออยู่ต่อ และการแจ้งที่พักอาศัย |
การอุทธรณ์ภายในหน่วยงานมักมีกรอบเวลาพิจารณาตามกฎหมายเฉพาะเรื่อง ส่วนคดีในศาลปกครองมักใช้เวลานานกว่าคดีแพ่งทั่วไปเนื่องจากกระบวนการแสวงหาข้อเท็จจริงของศาล
ระยะเวลาเป็นการประมาณการ ขึ้นกับคิวนัดของศาลและหน่วยงานที่รับผิดชอบในพื้นที่กรุงเทพมหานคร
สรุปเพื่อความเข้าใจทั่วไปเท่านั้น การปรับใช้แต่ละบทบัญญัติขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละเรื่อง
กำหนดประเภทคดีปกครอง เขตอำนาจศาลปกครอง และระยะเวลาฟ้องคดีซึ่งโดยทั่วไปสั้นกว่าคดีแพ่ง
คำสั่งทางปกครองต้องมีเหตุผลและแจ้งสิทธิอุทธรณ์ หากไม่แจ้ง ระยะเวลาอุทธรณ์อาจขยายออกไป
ใช้ขอสำเนาเอกสารในสำนวนของหน่วยงาน เพื่อดูเหตุผลเบื้องหลังคำสั่งก่อนโต้แย้ง
วางหลักความรับผิดของหน่วยงานรัฐและเจ้าหน้าที่ และช่องทางเรียกค่าสินไหมทดแทน
ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นกรณีสมมุติที่สร้างขึ้นเพื่ออธิบายขั้นตอน ไม่ใช่คดีของลูกความ และไม่ได้แสดงหรือรับประกันผลใด ๆ
สถานการณ์: ผู้ประกอบการได้รับหนังสือเพิกถอนใบอนุญาต โดยไม่เคยได้รับโอกาสชี้แจงก่อน
แนวทางที่ใช้ตามปกติ: ประเด็นแรกคือความชอบด้วยกฎหมายของกระบวนการ ทั้งการให้โอกาสโต้แย้ง การระบุเหตุผล และอำนาจของผู้ออกคำสั่ง จากนั้นจึงพิจารณาอุทธรณ์ภายในหน่วยงานและขอทุเลาการบังคับควบคู่กับการฟ้องคดี (กรณีสมมุติ)
สถานการณ์: ผู้เสนอราคาถูกตัดสิทธิด้วยเหตุผลทางเทคนิคที่เห็นว่าไม่ถูกต้อง
แนวทางที่ใช้ตามปกติ: ต้องรีบขอเอกสารประกอบการพิจารณาและยื่นข้อโต้แย้งตามขั้นตอนของระเบียบพัสดุก่อน เพราะกำหนดเวลาสั้นมากและมีผลต่อสิทธิฟ้องคดีในภายหลัง

ขึ้นอยู่กับประเภทคดีและเขตอำนาจ คดีแพ่งทั่วไปและคดีอาญาแยกศาลกัน ส่วนคดีแรงงาน คดีปกครอง คดีทรัพย์สินทางปัญญา และคดีล้มละลาย มีศาลชำนัญพิเศษของตนเอง เราจะตรวจเขตอำนาจจากภูมิลำเนาของคู่ความและสถานที่เกิดเหตุก่อนยื่นฟ้องทุกครั้ง
ไม่จำเป็นทุกนัด หลายขั้นตอนทนายความดำเนินการแทนได้เมื่อมีใบแต่งทนายและหนังสือมอบอำนาจที่ถูกต้อง แต่บางนัด เช่น วันสืบพยานที่ต้องเบิกความเอง คู่ความต้องมาด้วยตนเอง เราจะแจ้งล่วงหน้าว่านัดใดจำเป็น
ต้องเริ่มจากข้อกำหนดของหน่วยงานปลายทางเสมอ เพราะเป็นตัวกำหนดว่าต้องรับรองลายมือชื่อ แปลเอกสาร หรือผ่านกรมการกงสุลและสถานทูตในลำดับใด สำหรับประเทศไทย อนุสัญญา Apostille จะมีผลใช้บังคับในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ก่อนหน้านั้นยังใช้การรับรองโดยกรมการกงสุลและสถานทูตตามเดิม
ตรวจหนังสือแจ้งผลว่าระบุสิทธิอุทธรณ์และกำหนดเวลาไว้อย่างไร แล้วยื่นอุทธรณ์ภายในกำหนด หากผลยังไม่เป็นธรรมจึงฟ้องศาลปกครองต่อไป
ได้ หากเป็นผู้ได้รับความเดือดร้อนเสียหายจากคำสั่งหรือการกระทำของหน่วยงานรัฐไทย โดยต้องดำเนินกระบวนพิจารณาเป็นภาษาไทยและมีคำแปลเอกสารที่รับรอง
คดีปกครองหลายประเภทไม่เสียค่าธรรมเนียม ยกเว้นคดีที่ขอให้ชดใช้เงินหรือส่งมอบทรัพย์ ซึ่งคิดตามทุนทรัพย์ตามที่กฎหมายกำหนด
เล่าข้อเท็จจริงให้เราฟัง แล้วเราจะอธิบายว่าต้องยื่นที่หน่วยงานใด ใช้เอกสารอะไร และกรอบเวลาตามความเป็นจริง