ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
บรรพ 6 มรดก: ลำดับทายาทโดยธรรม ส่วนแบ่ง แบบของพินัยกรรม และการตั้งผู้จัดการมรดก
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ — ขอนแก่น
จัดทำพินัยกรรมที่ใช้ได้จริง และจัดการมรดกให้เรียบร้อยตามกฎหมายไทย

ขอนแก่นเป็นศูนย์กลางราชการ การศึกษา และการแพทย์ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และเป็นที่ตั้งของหน่วยงานระดับภาคหลายแห่ง ทำให้คดีและงานทะเบียนจำนวนมากดำเนินการได้ในจังหวัดโดยไม่ต้องเข้ากรุงเทพ ลักษณะงานที่พบบ่อยคือคดีหนี้สินและบังคับคดี ข้อพิพาทที่ดินมรดกในครอบครัวขยาย และเอกสารสำหรับคนในพื้นที่ที่มีคู่สมรสหรือบุตรอยู่ต่างประเทศ
การวางแผนมรดกในประเทศไทยเกี่ยวข้องทั้งรูปแบบพินัยกรรมที่กฎหมายรับรอง สิทธิของทายาทโดยธรรม ทรัพย์สินที่มีทะเบียน เช่น ที่ดินและอาคารชุด รวมถึงกรณีชาวต่างชาติที่มีทรัพย์สินทั้งในไทยและต่างประเทศ เรารับร่างพินัยกรรม ให้คำแนะนำการวางโครงสร้างทรัพย์สิน ยื่นคำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกต่อศาล และดำเนินการโอนทรัพย์มรดกจนแล้วเสร็จ
ควรตรวจเขตอำนาจและเงื่อนไขการยื่นเป็นรายเรื่อง เพราะแนวปฏิบัติและเอกสารแนบของแต่ละสำนักงานต่างกัน
| ศาล / หน่วยงาน | ขอบเขตงาน |
|---|---|
| ศาลจังหวัดขอนแก่น และศาลแขวงขอนแก่น | คดีแพ่งและอาญาในเขตจังหวัด |
| ศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดขอนแก่น | คดีครอบครัว มรดกที่เกี่ยวกับผู้เยาว์ และคดีเยาวชน |
| ศาลแรงงานภาค 4 | คดีแรงงานในพื้นที่อีสานตอนกลาง |
| ศาลปกครองขอนแก่น | คดีโต้แย้งคำสั่งของหน่วยงานรัฐในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือ |
| สำนักงานบังคับคดีจังหวัดขอนแก่น | ยึด อายัด ขายทอดตลาด และไกล่เกลี่ยชั้นบังคับคดี |
| สำนักงานที่ดินจังหวัดขอนแก่นและสาขาอำเภอ | งานจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมที่ดิน รวมถึงการแบ่งแยกโฉนด |
| สำนักงานพาณิชย์จังหวัดขอนแก่น | งานทะเบียนนิติบุคคลในพื้นที่ |
| ตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดขอนแก่น | งานขออยู่ต่อและแจ้งที่พักอาศัยของคนต่างด้าวในพื้นที่ |
การร่างและลงนามพินัยกรรมมักใช้เวลาไม่นานหลังได้ข้อมูลทรัพย์สินครบ ส่วนการขอตั้งผู้จัดการมรดกและการโอนทรัพย์ต้องผ่านกระบวนการศาลซึ่งใช้เวลาหลายเดือนขึ้นอยู่กับคิวศาลและการคัดค้านของทายาท
ระยะเวลาเป็นการประมาณการ ขึ้นกับคิวนัดของศาลและหน่วยงานที่รับผิดชอบในพื้นที่ขอนแก่น
สรุปเพื่อความเข้าใจทั่วไปเท่านั้น การปรับใช้แต่ละบทบัญญัติขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละเรื่อง
บรรพ 6 มรดก: ลำดับทายาทโดยธรรม ส่วนแบ่ง แบบของพินัยกรรม และการตั้งผู้จัดการมรดก
พินัยกรรมมีหลายแบบตามกฎหมาย เช่น แบบธรรมดา แบบเขียนเองทั้งฉบับ และแบบเอกสารฝ่ายเมือง การทำผิดแบบอาจทำให้พินัยกรรมเสียเปล่า
ข้อจำกัดการถือครองที่ดินของคนต่างด้าวมีผลต่อทายาทต่างชาติที่รับมรดกที่ดิน
ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นกรณีสมมุติที่สร้างขึ้นเพื่ออธิบายขั้นตอน ไม่ใช่คดีของลูกความ และไม่ได้แสดงหรือรับประกันผลใด ๆ
สถานการณ์: ทายาทมีใบมรณบัตรและทะเบียนบ้าน แต่ธนาคารขอคำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดก
แนวทางที่ใช้ตามปกติ: แนวทางปกติคือยื่นคำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกต่อศาลที่มีเขตอำนาจ พร้อมบัญชีทรัพย์มรดกและหนังสือยินยอมของทายาท แล้วจึงนำคำสั่งศาลไปดำเนินการกับธนาคารและหน่วยงานทะเบียน (กรณีสมมุติ)

เริ่มจากตรวจว่าที่ดินยังอยู่ในชื่อเจ้ามรดกหรือโอนมาแล้ว และมีการจัดการมรดกโดยผู้จัดการมรดกหรือยัง ถ้ายังไม่มี ต้องยื่นคำร้องตั้งผู้จัดการมรดกก่อน จากนั้นจึงแบ่งตามส่วนหรือขอแบ่งแยกโฉนด หากยังตกลงไม่ได้จึงฟ้องแบ่งกรรมสิทธิ์รวม ซึ่งศาลอาจสั่งให้ขายแล้วแบ่งเงิน
ได้ การบังคับคดีดำเนินการผ่านสำนักงานบังคับคดีในเขตที่ทรัพย์ตั้งอยู่ โดยอาศัยคำบังคับและหมายบังคับคดีจากศาลที่พิพากษา สิ่งที่ทำให้ช้าที่สุดมักไม่ใช่ระยะทาง แต่เป็นการสืบหาทรัพย์ที่ยังไม่ถูกจำนองหรือโอนออกไปก่อนแล้ว
ใช้ได้ถ้าจัดทำให้ตรงกับข้อกำหนดของหน่วยงานปลายทาง ซึ่งมักต้องมีการรับรองลายมือชื่อ แปลเป็นภาษาราชการของประเทศนั้น และผ่านการรับรองตามลำดับ สำหรับประเทศไทย อนุสัญญา Apostille จะมีผลใช้บังคับในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ก่อนหน้านั้นยังใช้การรับรองโดยกรมการกงสุลและสถานทูตตามเดิม
ทำได้ และมักแนะนำให้ทำพินัยกรรมแยกฉบับสำหรับทรัพย์สินในประเทศไทย เพื่อให้การจัดการทรัพย์ในไทยเป็นไปอย่างรวดเร็วและไม่ขัดกับพินัยกรรมในประเทศอื่น
ทรัพย์มรดกจะแบ่งตามลำดับทายาทโดยธรรมที่กฎหมายกำหนด ซึ่งอาจไม่ตรงกับความตั้งใจของเจ้ามรดก และมักใช้เวลานานกว่าเพราะข้อพิพาทระหว่างทายาท
มีข้อจำกัดตามกฎหมายที่ดิน โดยทั่วไปต้องจำหน่ายภายในระยะเวลาที่กำหนด เราจะอธิบายทางเลือกที่มีตามข้อเท็จจริงของแต่ละครอบครัว
เล่าข้อเท็จจริงให้เราฟัง แล้วเราจะอธิบายว่าต้องยื่นที่หน่วยงานใด ใช้เอกสารอะไร และกรอบเวลาตามความเป็นจริง