ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
บรรพ 6 มรดก: ลำดับทายาทโดยธรรม ส่วนแบ่ง แบบของพินัยกรรม และการตั้งผู้จัดการมรดก
ภาคกลาง — กรุงเทพมหานคร
จัดทำพินัยกรรมที่ใช้ได้จริง และจัดการมรดกให้เรียบร้อยตามกฎหมายไทย

กรุงเทพมหานครเป็นศูนย์รวมของศาล หน่วยงานราชการส่วนกลาง สถานทูต และสำนักงานใหญ่ของบริษัทส่วนใหญ่ในประเทศ เรื่องทางกฎหมายที่เกิดขึ้นในกรุงเทพจึงมักเกี่ยวพันกับหลายหน่วยงานพร้อมกัน เช่น ศาลที่มีเขตอำนาจตามพื้นที่ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า กรมที่ดินสาขาเขต สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง และกรมการกงสุล การวางลำดับขั้นตอนให้ถูกตั้งแต่ต้นจึงช่วยลดเวลาได้มากกว่าการแก้ทีหลัง
การวางแผนมรดกในประเทศไทยเกี่ยวข้องทั้งรูปแบบพินัยกรรมที่กฎหมายรับรอง สิทธิของทายาทโดยธรรม ทรัพย์สินที่มีทะเบียน เช่น ที่ดินและอาคารชุด รวมถึงกรณีชาวต่างชาติที่มีทรัพย์สินทั้งในไทยและต่างประเทศ เรารับร่างพินัยกรรม ให้คำแนะนำการวางโครงสร้างทรัพย์สิน ยื่นคำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกต่อศาล และดำเนินการโอนทรัพย์มรดกจนแล้วเสร็จ
ควรตรวจเขตอำนาจและเงื่อนไขการยื่นเป็นรายเรื่อง เพราะแนวปฏิบัติและเอกสารแนบของแต่ละสำนักงานต่างกัน
| ศาล / หน่วยงาน | ขอบเขตงาน |
|---|---|
| ศาลแพ่ง ศาลอาญา และศาลแขวงในเขตกรุงเทพมหานคร | พิจารณาคดีแพ่งและอาญาตามเขตอำนาจในพื้นที่กรุงเทพ |
| ศาลแรงงานกลาง | คดีเลิกจ้าง ค่าชดเชย และข้อพิพาทตามสัญญาจ้าง |
| ศาลปกครองกลาง | คดีโต้แย้งคำสั่งและการกระทำของหน่วยงานรัฐ |
| ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง | คดีเครื่องหมายการค้า ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร และการค้าระหว่างประเทศ |
| ศาลล้มละลายกลาง | คดีล้มละลายและการฟื้นฟูกิจการ |
| กรมบังคับคดี | ยึด อายัด ขายทอดตลาด และการไกล่เกลี่ยชั้นบังคับคดี |
| กรมพัฒนาธุรกิจการค้า | จดทะเบียนนิติบุคคลและการเปลี่ยนแปลงทางทะเบียน |
| กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ | รับรองเอกสารเพื่อใช้ในต่างประเทศ |
| สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง | วีซ่า การขออยู่ต่อ และการแจ้งที่พักอาศัย |
การร่างและลงนามพินัยกรรมมักใช้เวลาไม่นานหลังได้ข้อมูลทรัพย์สินครบ ส่วนการขอตั้งผู้จัดการมรดกและการโอนทรัพย์ต้องผ่านกระบวนการศาลซึ่งใช้เวลาหลายเดือนขึ้นอยู่กับคิวศาลและการคัดค้านของทายาท
ระยะเวลาเป็นการประมาณการ ขึ้นกับคิวนัดของศาลและหน่วยงานที่รับผิดชอบในพื้นที่กรุงเทพมหานคร
สรุปเพื่อความเข้าใจทั่วไปเท่านั้น การปรับใช้แต่ละบทบัญญัติขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละเรื่อง
บรรพ 6 มรดก: ลำดับทายาทโดยธรรม ส่วนแบ่ง แบบของพินัยกรรม และการตั้งผู้จัดการมรดก
พินัยกรรมมีหลายแบบตามกฎหมาย เช่น แบบธรรมดา แบบเขียนเองทั้งฉบับ และแบบเอกสารฝ่ายเมือง การทำผิดแบบอาจทำให้พินัยกรรมเสียเปล่า
ข้อจำกัดการถือครองที่ดินของคนต่างด้าวมีผลต่อทายาทต่างชาติที่รับมรดกที่ดิน
ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นกรณีสมมุติที่สร้างขึ้นเพื่ออธิบายขั้นตอน ไม่ใช่คดีของลูกความ และไม่ได้แสดงหรือรับประกันผลใด ๆ
สถานการณ์: ทายาทมีใบมรณบัตรและทะเบียนบ้าน แต่ธนาคารขอคำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดก
แนวทางที่ใช้ตามปกติ: แนวทางปกติคือยื่นคำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกต่อศาลที่มีเขตอำนาจ พร้อมบัญชีทรัพย์มรดกและหนังสือยินยอมของทายาท แล้วจึงนำคำสั่งศาลไปดำเนินการกับธนาคารและหน่วยงานทะเบียน (กรณีสมมุติ)

ขึ้นอยู่กับประเภทคดีและเขตอำนาจ คดีแพ่งทั่วไปและคดีอาญาแยกศาลกัน ส่วนคดีแรงงาน คดีปกครอง คดีทรัพย์สินทางปัญญา และคดีล้มละลาย มีศาลชำนัญพิเศษของตนเอง เราจะตรวจเขตอำนาจจากภูมิลำเนาของคู่ความและสถานที่เกิดเหตุก่อนยื่นฟ้องทุกครั้ง
ไม่จำเป็นทุกนัด หลายขั้นตอนทนายความดำเนินการแทนได้เมื่อมีใบแต่งทนายและหนังสือมอบอำนาจที่ถูกต้อง แต่บางนัด เช่น วันสืบพยานที่ต้องเบิกความเอง คู่ความต้องมาด้วยตนเอง เราจะแจ้งล่วงหน้าว่านัดใดจำเป็น
ต้องเริ่มจากข้อกำหนดของหน่วยงานปลายทางเสมอ เพราะเป็นตัวกำหนดว่าต้องรับรองลายมือชื่อ แปลเอกสาร หรือผ่านกรมการกงสุลและสถานทูตในลำดับใด สำหรับประเทศไทย อนุสัญญา Apostille จะมีผลใช้บังคับในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ก่อนหน้านั้นยังใช้การรับรองโดยกรมการกงสุลและสถานทูตตามเดิม
ทำได้ และมักแนะนำให้ทำพินัยกรรมแยกฉบับสำหรับทรัพย์สินในประเทศไทย เพื่อให้การจัดการทรัพย์ในไทยเป็นไปอย่างรวดเร็วและไม่ขัดกับพินัยกรรมในประเทศอื่น
ทรัพย์มรดกจะแบ่งตามลำดับทายาทโดยธรรมที่กฎหมายกำหนด ซึ่งอาจไม่ตรงกับความตั้งใจของเจ้ามรดก และมักใช้เวลานานกว่าเพราะข้อพิพาทระหว่างทายาท
มีข้อจำกัดตามกฎหมายที่ดิน โดยทั่วไปต้องจำหน่ายภายในระยะเวลาที่กำหนด เราจะอธิบายทางเลือกที่มีตามข้อเท็จจริงของแต่ละครอบครัว
เล่าข้อเท็จจริงให้เราฟัง แล้วเราจะอธิบายว่าต้องยื่นที่หน่วยงานใด ใช้เอกสารอะไร และกรอบเวลาตามความเป็นจริง